Thứ năm, 15/11/2018
Chào mừng các bạn đến với Website Họ Đỗ Việt Nam.
Trang chủ
Thông tin việc họ
Lịch sử Họ Đỗ Việt Nam
Truyền thống
Khoa học - Giáo dục
Văn hoá - Nghệ thuật
Kinh tế
Các lĩnh vực khác
Nét đẹp đời thường
Gia tộc và gia giáo
Chuyên đề
Sức khoẻ – Trí tuệ – Hữu ích
Thông tin hai chiều
Tài trợ và đóng góp
Thông tin họ bạn
Câu lạc bộ họ Đỗ
Trang thông tin họ đỗ mới
Điểm tin các báo
Thời tiết
Bài ca dòng họ Đỗ Việt Nam
Quang Cao
Quang Cao
Tin tiêu điểm
Số lượt người truy cập
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm Nay1593
mod_vvisit_counterHôm trước1545
Hà Nội
Du bao thoi tiet - Thu do Ha Noi
Huế
Du bao thoi tiet - Co do Hue
Đà Nẵng
Du bao thoi tiet - Thanh pho Ho Chi Minh
TP - Hồ Chí Minh
Du bao thoi tiet - Thanh pho Da Nang
 
 
Dấu tích chân đăng E-mail
09/08/2007

Dấu tích chân đăng

Voh, một địa danh thuộc miền Bắc New Caledonia (*), vốn nổi tiếng với hình trái tim tự nhiên giữa rừng sú vẹt. Chúng tôi đến Voh bằng trực thăng và ngắm trái tim khổng lồ đặc biệt ấy. Nhưng chúng tôi còn thấy vết tích một thời của người Việt để hiểu vẻ thần tiên hôm nay của hòn đảo này được tạo dựng từ những đôi tay đang chôn sâu dưới những nấm mồ hoang vu ở Tiébaghi, Voh, Paagoumène...

Bia mộ hai quốc hiệu...

Trái tim trong rừng sú, vẹt - biểu tượng của Voh. Ảnh : TL

Nghĩa địa Paagoumène nằm sâu trong cánh rừng bốn bề bình linh bạt ngàn. Đường vào cỏ ngập ngang người, che khuất cả lối đi. Nghĩa địa có đến hàng chục ngôi mộ bia mộ không còn đọc rõ. Nhiều mộ bia được ghi bằng thứ tiếng Việt xưa cũ không dễ nhận ra. Có rất nhiều mộ bia được ghi bằng chữ Hán.

Vốn chữ Hán ít ỏi cũng giúp chúng tôi được đôi phần. Trên những mộ bia ấy chúng tôi đọc được rõ ràng những họ Trần, họ Nguyễn... và nhất là trên nhiều bia mộ còn ghi quốc hiệu Đại Nam quốc trên đầu bia. Ở dưới thì nào là Thái Bình tỉnh, Nam Định tỉnh... Rồi là những năm tháng lập mộ, trong thập niên 1950, 1940, 1930, 1920, có đủ.

Ngôi làng người Việt bị bỏ hoang từ 1965 đến nay trên mỏ Tiébaghi. Ảnh : TL

Ở nghĩa địa Voh, chúng tôi phát hiện ra ngôi mộ của người Việt xưa nhất lập năm 1909. Theo tài liệu, người Việt đến đây đầu tiên năm 1891, gồm cả những người đi phu và cả chính trị phạm bị lưu đày. Bia mộ ghi năm 1909 ấy của một người họ Nguyễn mà chúng tôi nghĩ là một người hoạt động yêu nước.

Điều hết sức xúc động với chúng tôi là bên cạnh những bia mộ ghi rõ quốc hiệu Đại Nam quốc, kể từ sau 1945, nhiều bia mộ khắc rất đậm nét quốc hiệu mới của nước Việt Nam độc lập là Việt Nam dân chủ cộng hoà. Có bia mộ còn ghi rõ cả tiêu đề Độc lập - tự do - hạnh phúc bên dưới quốc hiệu. Ở nghĩa địa nằm tại cây số 4 trên đường lên phía bắc của Nouméa, chúng tôi ghi nhận được không ít mộ bia có đề quốc hiệu ấy. Có cái khắc trên bia xi măng, có cái khắc trên bảng đồng, có cái đề trên đá.

...và hai cô giáo Pháp

Câu chuyện đi tìm mộ vừa đọc vừa đoán vậy mà chúng tôi đã đem lại sự thán phục cho nhiều người Việt ở New Caledonia. Bởi lâu nay, bà con cứ đinh ninh những ngôi mộ chữ Hán này của người Nhật, theo suy luận trước đây người Nhật cũng đã từng làm phu mỏ tại đây.

Ngôi mộ cổ của người Việt có bia Hán tự ở Paagoumène. Ảnh : TL

Trong những ngày lưu lại ở Nouméa, thật bất ngờ khi biết những mộ bia đang dần bị thời gian gặm nhấm, đổ nát lại gây chú ý đặc biệt với một phụ nữ Pháp: cô Stéphane Pannoux hiện đang giảng dạy môn sử học tại Đại học Nouvelle Calédonie. Những mộ bia với các ký tự âm Hán ấy được cô cẩn thận ghi hình, tìm người phiên dịch với mục đích định danh.

Những mộ bia tương tự ở khắp Nouméa, đặc biệt nơi trước kia từng là các trại tập trung của người chân đăng sinh sống đã cho ra một kết quả chung: các mộ phần đều của người chân đăng, có gốc tích khắp các tỉnh thành Bắc bộ như Nam Định, Hải Dương, Thái Bình... Một bản nghiên cứu dày cộp được cô Stéphane cất công sức làm sáng tỏ gốc tích các ngôi mộ, và chứng minh đó là mộ phần của người Việt, trong đó có mộ phần của các nghĩa quân khởi nghĩa, bị đưa đi lưu đày, số còn lại là của người chân đăng Việt Nam.

Cô Stéphane tâm sự: "Khi nhìn thấy các mộ phần, tôi thực sự xúc động vì cảnh hoang tàn ảm đạm in đậm dấu thời gian và ấn tượng bởi các ký tự kỳ lạ trên bia mộ khiến tôi quyết định phải tìm hiểu về nó. Thật vui khi nghiên cứu của tôi giúp cho các bạn Việt Nam ở đây hiểu hơn về cha ông mình, và đây cũng là một bài giảng rất thú vị luôn hấp dẫn các học trò ở bộ môn lịch sử trong trường đại học tại Nouméa".

Bia mộ ghi Việt Nam dân chủ cộng hoà. Ảnh : TL

Cũng tại Nouméa, lại một người Pháp - cô Chène Claudy đã hoàn thiện một bản nghiên cứu hoàn chỉnh về muôn mặt đời sống người chân đăng ở New Caledonia giai đoạn 1891 - 1964.

Hai bản nghiên cứu của hai cô gái người Pháp thực sự là một nguồn tư liệu quý, giúp người Việt các thế hệ sau hiểu về cuộc sống chân đăng lao động cơ cực, gian khổ trên đất mỏ. Các anh em Việt kiều thế hệ chân đăng thứ hai, thứ ba cũng cùng tham gia xây dựng tư liệu cho việc nghiên cứu ngày càng hoàn chỉnh.

Cô Chène Claudy (bên phải) nhà nghiên cứu về người chân đăng ở Nouméa. Ảnh : TL

Anh Bùi Đức Hiệp - thế hệ người chân đăng thứ ba đang sống tại Nouméa, thành viên Hội ái hữu, dù tiếng Việt rất hạn chế, nhưng rất hăng say sưu tầm tài liệu, hình ảnh và bất cứ thứ gì liên quan đến câu chuyện chân đăng chỉ với mong muốn: "Để cho người Việt ở đây hiểu về lịch sử và nguồn gốc xuất hiện của người chân đăng và mong muốn những tư liệu người chân đăng sẽ cụ thể hoá bằng một đài tưởng niệm, hay một tấm bia ghi công những người chân đăng trên quần đảo ngoài khơi Thái Bình Dương này. Đóng góp của thế hệ chân đăng trên xứ đảo này rất lớn mãi đến tận hôm nay, những cộng đồng người khác ở đây đã có đài tưởng niệm, nhưng người Việt thì chưa...".

Nghĩa "chân đăng" tiếng Pháp gọi "D'engager" với nhiều cách lý giải, người gọi đi đăng ký, người gọi đặt chân vào đăng ký tình nguyện... sang Tân Đảo theo nghề phu mỏ. Cụm từ "người chân đăng" chỉ những người nông dân đăng ký làm phu mỏ, đến Tân Đảo theo những chuyến tàu xuất phát từ cảng Hải Phòng.

Hành trình đến Tân Đảo của người chân đăng theo thủ tục bắt đầu từ các thương gia Pháp, đến Hải Phòng theo chân các nhà truyền giáo và quân nhân, thuê nông dân sang Tân Đảo làm phu mỏ với hợp đồng lao động hẳn hoi. Đến những năm 1930, làn sóng tuyển dân phu đến châu Đại Dương ngày càng tăng, các chuyến tàu đưa người chân đăng ồ ạt sang Tân Đảo khai thác quặng và đồn điền, phục vụ cho thực dân Pháp trong chiến tranh thế giới thứ II.

Một tháng làm nghề nông ở Việt Nam thời bấy giờ tính bình quân mức thu nhập chỉ từ 5 hào đến 1 đồng tiền Đông Dương, trong khi sang Tân Đảo ăn mức lương theo hợp đồng lao động lên đến 10 đồng, được chủ mỏ bao luôn các chi phí ăn ở.

Đến những năm 30, tiền công lao động của phu mỏ ngày càng được cải thiện và đạt mức cao gấp 30 lần so với thu nhập của người nông dân ở Việt Nam. Lương phu mỏ nam trung bình 80 quan/ngày và nữ 50 quan. Hợp đồng lao động thường được ký kết 5 năm. Nhưng nhiều bản hợp đồng kết thúc mà người phu vẫn không trở về nước được do chiến tranh.  

Người Việt xuất hiện đầu tiên ở Nouvelle Calédonie vào năm 1891 với số lượng 800 người. Đây là những người tù chính trị phần nhiều từ Côn Đảo, bị đày sang thuộc địa của Pháp theo dạng tù khổ sai.

Dấu tích người chân đăng còn lại ở đất đảo New Caledonia hôm nay là những mộ bia chữ Hán nằm hiu quạnh trong các khu rừng ở Voh, Tiébaghi... xưa nay vẫn bị hiểu nhầm là mộ phần của người Nhật. Những khu làng người chân đăng trước kia ở Doniambo, Tiébaghi... nay chỉ còn lại tàn tích của thời gian, của sự sụp đổ, vắng lặng không bóng người. Các mỏ hoang nằm trơ trọi đất đá ngổn ngang trên đỉnh núi ở Koumac, Koné... nơi trước kia có hàng ngàn người chân đăng sinh sống đã không người khai thác từ hơn 60 năm qua. Dấu tích người chân đăng chỉ còn lại có thế cùng một số rất ít những con người đã từng sống đời chân đăng trên đất mỏ.

Theo TÂM CHÁNH - LAM PHONG
Sài Gòn tiếp thị


 
< Trước   Tiếp >
 
 
Múi giờ

Trang ảnh










 
 
Copyright © 2006 Ho Do Viet Nam. All rights reserved.
Đ/c :111 Đặng Tiến Đông - Đống Đa - Hà Nôi
Khu Đô Thị Tây Nam Linh Đàm
Hotline:091.8830808.
Website: www.hodovietnam.vn - Email: banlienlac@hodovietnam.vn