|
Ở làng Mai, vườn Bầu giờ đã mọc lên những xưởng sản xuất công nghiệp. Xưởng máy cùng với lò gạch ngày đêm tuôn khói lên trời ngột ngạt. Nước thải công nghiệp và nước thải từ các trại gà, trại lợn ngày đêm đổ ra cống rãnh.
Mùi xú uế bốc lên, xông thẳng vào quán phở, quán bia, mâm cơm và cả trong giấc ngủ. Dưới sông, gần chỗ ngày xưa là rặng vải Các Cụ, máy hút cát chạy liên hồi, khiến lòng sông hầm hố, hàm ếch, tựa như cái bẫy. Bờ bãi bị sạt lở. Đã có những học sinh xuống tắm bị sa hố. Cùng trên một đoạn sông, ở chỗ ngày xưa là rặng vải Các Cụ nhìn xuống, bây giờ thùng vũng, hầm hố sâu hoắm, nhưng cách đó vài trăm mét thì nước cạn, có thể xắn quần lội qua được. Dòng sông bị tắc nghẽn. Chất thải từ các nhà máy hai bên bờ đổ ra làm nước đen ngòm. Cua cá, trai hến không sống nổi. Mới ngày nào thuyền bè tấp nập trên sông, những cánh buồm thắm đỏ ráng chiều, những trai thuyền lầm lũi gò lưng kéo con thuyền ngược nước! Mới ngày nào chúng tôi còn tắm gội, vùng vẫy, đùa nghịch trên sông. Đâu rồi dòng nước trong lành, các gia đình thường gánh về ăn uống, sinh hoạt? Còn đâu những đêm trăng đôi bờ vọng ngân câu hát, những buổi chiều tấp nập đông vui, tắm rửa, giặt giũ, thả diều, đánh chắt, chuyện trò, tình tự, ước hẹn... ở bến sông này? Bây giờ... Muốn tìm câu hát, chỉ thấy tiếng máy chạy ầm ầm đinh tai, nhức óc. Muốn xuống bến nước khỏa chân khỏa tay, cũng không dám. Dòng sông đã thành ruộng rau, ao muống, đi vào cổ tích, giờ chỉ còn sống trong tâm tưởng, trong thương nhớ.
Đời sống phát triển, trong làng giờ có bi-a, trò chơi điện tử. Cũng thật may khi chưa phát hiện trong làng có người mắc HIV. Nhưng đã chắc gì không có? Cứ cái đà tiến triển như thế này, ai dám khẳng định là sẽ không? Lác đác những người trong nội thành đến mua đất làm trang trại, làm nhà nghỉ sinh thái, nhà nghỉ cuối tuần. Đã có những cuộc thăm dò đất đai làm dự án khu công nghiệp cao. Nếu dự án mà thành, không biết điều gì sẽ xảy ra. Đã có những người chưa biết đến tiền triệu bao giờ, chưa biết chỉ vàng là như thế nào, nhờ bán đất bỗng nhiên thành tỷ phú. Thực ra, cũng có những người giàu lên nhanh chóng vì biết kinh doanh, sản xuất. Nhưng... Bên cạnh người giàu, còn có nhiều người nghèo. Đã có những người không biết giữ gìn, không biết làm ăn, có đồng tiền trong túi là tưởng đổi đời, vội vàng làm nhà cao tầng, sắm đồ nội thất sang trọng, mua xe đời mới, ăn chơi xả láng. Đến khi tiền hết, của hết, nhà cửa, ruộng đất trắng trơn, nghề nghiệp chẳng có, nhà máy xí nghiệp không tuyển dụng, bấy giờ chỉ còn lại hai bàn tay trắng.
 Cánh đồng làng tôi toen hoẻn như cái bàn tay ếch, mỗi khẩu chưa đầy nửa sào ruộng, vậy mà bây giờ đất canh tác thu hẹp dần. Nông vô điền địa đổ ra thành phố kiếm cơm kiếm áo. Họ làm bất cứ việc gì, khuân vác, phu hồ, tạp vụ, chạy chợ... Phần lớn phụ nữ làm "ô sin", trẻ con đi đánh giày, bán báo. Hai, ba giờ sáng đã lịch kịch trở dậy, sấp ngửa ra đi. Quáng quàng vội vã đạp chiếc xe đạp cọc cạch sao cho kịp tới phố xá trước khi trời sáng. Có người lần đến chợ Xanh, tranh thủ lúc chưa sáng ngày, vội vàng mua tranh mua giật mớ rau mớ tép, rồi đem ra chợ cóc, chợ tạm ngồi bán. Số đông thì tụ tập ở ngã tư, ngã năm, làm thành một cái chợ người, hễ thấy có ông bà nào đi qua, ngó nghiêng nhìn vào là xô đến, mong tìm một công việc. Hai, ba giờ sáng tất bật ra đi, chín, mười giờ tối mới lần mò về nhà. Bấy giờ mới là lúc vợ chồng con cái quây quần đoàn tụ.
Xưa, làng tôi nổi tiếng là đất ca trù. Đã có những đào nương nổi tiếng, làm mê mệt bao văn nhân tài tử. Đã có những đôi trai gái cảm tiếng hát mà thành vợ thành chồng. Đến bây giờ, làng Mai tôi vẫn còn tục lệ kết chạ với làng Bài Trượng và làng Cổ Hiền, đều thuộc xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, ở bờ bên kia sông, vì có nhiều đôi thành vợ thành chồng qua câu hát. Đã một thời tôi trốn nhà, trốn học ra bến sông nghe hát. Còn nhỏ, giọng chưa vỡ, chưa biết hát, nhưng tôi vẫn mải mê nghe. Cái giọng hát từ bên kia sông vọng sang mới ấm ngọt làm sao! Nó làm xao xuyến, rạo rực, hút hồn hút vía ta đi. Tôi biết, giọng hát đó là của một người con gái hơn tôi đến bảy, tám tuổi, lại có họ hàng bên ngoại xa xôi gì đó, nhưng đêm trăng nào không được ra bến sông nghe chị hát là tôi cứ bồn chồn, bứt rứt không yên. Mỗi lần nghe chị hát là tôi cứ lâng lâng, mơ màng, ước muốn có một phép mầu, vươn vai lên một cái là lớn bổng thành chàng trai cường tráng. Ôi những đêm trăng đôi bờ sông ngân lên câu hát! Bây giờ còn đâu! Tất cả đã đi vào cổ tích. Các cụ già ngày xưa hay hát không còn nữa. Bây giờ ai cũng tất bật làm ăn, đi đâu, ngồi đâu cũng vội vội vàng vàng, nét mặt khó đăm đăm, toàn những toan tính lỗ lãi thiệt hơn. Phát triển có giá của nó, dễ làm con người ta khô cứng, lạnh lẽo, máy móc.
Chập chờn như bóng hình cây đa, rặng vải, cánh buồm đỏ thắm trên sông. Lắng chắt trong tiếng gió, hình như có tiếng lá đa rì rào trò chuyện, tiếng chim tu hú gọi mùa vải đỏ, tiếng sóng vỗ ngoài sông, tiếng đàn cá đua nhau đi ăn thề ...
Làng tôi vẫn nằm bên dòng sông Đáy. Nhưng bây giờ đã khác...
Văn Lừng- báo Hà Nội mới
|
