|
Cẩm nang người thành đạt
NHỮNG PHẨM CHẤT TRÍ TUỆ
CỦA NGƯỜI THÀNH ĐẠT
Hồ Hương
(Dòng họ Đỗ Hữu - gốc Hậu Lộc, Thanh Hóa)
Đã có rất nhiều người con họ Đỗ thành đạt, trong đó không ít người đã trở thành nổi tiếng. Đó là một phần nguyên khí của đất nước, và là niềm tự hào của cộng đồng họ Đỗ chúng ta. Nhưng,...đa phần các vị ấy đã là người của quá khứ rồi ! Còn hiện tại và tương lai thì sao ? Bà con họ Đỗ chúng ta ai cũng có một ước ao cháy bỏng là con cháu các thế hệ hiện nay và sau này sẽ có nhiều hơn những người giỏi giang và thành đạt. Rất mong những người đi trước hãy khuyến khích, nâng đỡ và tận tình trợ giúp cho lớp lớp con cháu đi sau để họ có thể nhanh chóng tiếp nối được cha anh. Có lẽ cách giúp đỡ tốt nhất là trao đổi thông tin bằng con đường gián tiếp, dễ làm nhưng phải thường xuyên và kiên trì lâu dài thì mới mang lại hiệu quả thiết thực. Tôi rất tán thưởng ý tưởng về việc xây dựng Cẩm nang người thành đạt do một vị trưởng lão họ Đỗ vừa nêu trong một cuộc họp dòng họ bàn về phong trào xây dựng "Gia đình hiếu học" và "Dòng họ hiếu học". Ông nói đại ý : Cộng đồng họ Đỗ chúng ta thử đi tiên phong lập ra Cẩm nang người thành đạt. Đây chính là một trường học ảo để các bậc cha chú truyền đạt lại, chuyển giao lại những tri thức, những kỹ năng sống và làm việc, những bài học, những suy tư tâm đắc nhất,...của một đời lao động và cống hiến, nhằm tạo ra cơ hội để các con cháu cùng suy ngẫm và học tập, rồi làm theo những điều thích hợp.
Chúng tôi cho rằng việc làm này rất có ý nghĩa về nhiều mặt, và hoàn toàn khả thi. Khả thi vì nó được bảo đảm bằng quyết tâm và tài trí của toàn thể cộng đồng, và hơn nữa bây giờ chúng ta lại đã có một công cụ truyền tải thông tin hiện đại và hữu hiệu là website Họ Đỗ Việt Nam. Kể cả những người không thành đạt và chưa thành đạt vẫn có thể đóng góp vào việc làm rất hay này bằng cách góp nhặt từ ngay những bài học chưa thành công của đời mình, và từ những kết quả lao động của người khác mà mình biết được hoặc đọc được qua sách báo. Với suy nghĩ chân thành đó, tôi xin mạnh dạn góp một bài sưu tầm nhỏ xung quanh chủ đề lớn : Năng lực trí tuệ của người thành đạt.
Chắc là ai cũng đã biết sự thành đạt của một con người phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, nhưng cái quyết định chính là yếu tố chủ quan mà cốt lõi là năng lực trí tuệ.
1- Trước đây năng lực trí tuệ thường được hiểu như là trí thông minh. Đầu thế kỷ thứ XIX, khi nghiên cứu về năng lực trí tuệ của trẻ đang đi học, một số nhà Tâm lý học đã có ý tưởng tìm cách đánh giá định lượng năng lực đó ở từng đứa trẻ. Ý tưởng này đã dẫn đến việc so sánh "tuổi trí tuệ"* (Mental Age) với "tuổi thực tế"*(Chronological Age), thể hiện ra ở một thương số có thể đo đếm được. Đó chính là chỉ số thông minh IQ* (Intelligence Quotient) mà từ bấy đến nay cả thế giới đã sử dụng. Công thức tính IQ khá đơn giản :
IQ = (tuổi trí tuệ/ tuổi thực tế) x 100 (để gọi theo số phần trăm). Ví dụ : một trẻ 9 tuổi nhưng có trình độ trí tuệ ngang với trẻ 12 tuổi thì chỉ số thông minh sẽ là : IQ = 12/9 = 1,33 x100 = 133.
Để đo trình độ trí tuệ của đối tượng ứng với bậc tuổi nào mà tính IQ, các nhà Tâm lý học phải cho đối tượng làm một số trắc nghiệm (test) đã sọan sẵn ứng với trình độ trí tuệ chuẩn (chủ yếu là kiến thức và tư duy logic) của từng độ tuổi, chấm điểm rồi quy thành "tuổi trí tuệ". Và để cho IQ có độ chính xác cao hơn, nhất là với những đối tượng cùng tuổi năm nhưng khác tuổi tháng, tỷ số này đã được tính bằng "tuổi thực tế" quy ra tháng. Như ở ví dụ vừa nêu, nếu đứa trẻ có tuổi thực tế là 9 năm 4 tháng (tức 9x12 tháng + 4 tháng = 112 tháng) thì chỉ số thông minh sẽ là :
IQ = ((12 x 12) / 112 ) x 100 = 128,5, chứ không phải là 133 như trên.
Và từ bấy đến nay IQ đã được sử dụng rộng rãi, được coi là một công cụ hữu hiệu để đánh giá năng lực trí tuệ của từng cá thể, của các tập thể và các cộng đồng người. Các nhà Tâm lý học đã đưa ra nhiều kết quả nghiên cứu về năng lực trí tuệ con người thông qua IQ rất có ý nghĩa, trong đó có 2 công trình sau đây mà có lẽ chúng ta nên biết :
Phân loại năng lực trí tuệ con người theo IQ **
Chỉ số IQ Loại năng lực trí tuệ Tỷ lệ % trong dân cư
Trên 145 Thiên tài 0,13%
131-145 Trí thông minh cao (có tài) 2,14%
116-130 Thông minh 13,59%
86-115 Trí tuệ bình thường 68,26%
70-85 Kém thông minh 13,59%
Dưới 70 Chậm phát triển 2,27%
Xếp loại năng lực trí tuệ của dân cư các vùng theo IQ trung bình **
Cao nhất : Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapo, Việt Nam, Thái Lan, với IQ trung bình là 105.
Thứ nhì : Châu Âu, Mỹ, Canada, Australia, Niu Dilân, với IQ trung bình là 100.
Thứ ba : Nam Á, Bắc Phi, Mỹ La tinh, với IQ trung bình là 85.
Các khu vực còn lại có chỉ số IQ trung bình dưới 70.
Các nhà Tâm lý học cũng đã nêu ra những điều cần lưu ý về đặc điểm và hạn chế của IQ khi sử dụng nó, chẳng hạn :
- Chỉ số thông minh IQ biến đổi trong suốt cuộc đời của con người, dưới tác động của nhiều yếu tố, trong đó đáng kể nhất là sự giáo dục (và tự giáo dục).
- Chỉ số thông minh IQ chưa phản ánh đầy đủ và chính xác năng lực trí tuệ của con người, vì cách đánh giá không toàn diện (chỉ căn cứ vào một vài bài test, nặng về kiến thức). Do đó cần xem IQ chỉ như là một dấu hiệu quan trọng của năng lực trí tuệ, không thể quan niệm năng lực trí tuệ chỉ là trí thông minh.
- Phải rất thận trọng khi đánh giá trí thông minh của trẻ chỉ qua những phát hiện ban đầu để tránh những ngộ nhận đáng tiếc có thể dẫn đến biện pháp giáo dục sai lầm ! ... ...
2- Thực tiễn giáo dục phổ thông, đào tạo nguồn nhân lực và sử dụng người tài trên toàn thế giới cũng đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến IQ và năng lực trí tuệ nói chung, đòi hỏi các nhà Tâm lý học phải tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về lĩnh vực này. Những kết quả nghiên cứu sau đó đã làm thay đổi nhận thức ban đầu về năng lực trí tuệ và chỉ số IQ, theo hướng đầy đủ hơn, chính xác hơn. Đặc biệt là từ đó đã tìm ra mối quan hệ giữa năng lực trí tuệ và sự thành đạt của từng con người, tìm ra thêm nhiều thành tố khác ngoài trí thông minh (biểu hiện qua IQ) tác động đến sự thành đạt.
Xin nêu lại một vài kết quả nghiên cứu mới đáng chú ý về năng lực trí tuệ đã được các Tạp chí chuyên ngành Tâm lý học công bố :
- Trí thông minh - biểu hiện qua IQ- không phải là thành tố duy nhất và cao nhất của năng lực trí tuệ, không quyết định sự thành đạt của một con người. Trên thực tế đã có nhiều thần đồng, nhiều người thành đạt nổi tiếng mà chỉ số thông minh IQ lại không cao.
- Thành tố quan trọng hơn trí thông minh (biểu hiện qua IQ), có vai trò quyết định hơn đối với sự thành đạt là trí tuệ cảm xúc*, được biểu hiện định lượng qua chỉ số EQ (Emotional Quotient). Trí tuệ cảm xúc thể hiện khả năng của một người có thể hiểu rõ được chính mình và thấu hiểu được người khác (ở các cấp độ : nhận biết cảm xúc, hiểu được cảm xúc, tạo ra cảm xúc, quản lý cảm xúc). - Với IQ cao thì người ta tuyển lựa bạn, nhưng với EQ cao thì người ta phải kính nể bạn, tìm đến bạn và đề bạt bạn -. Tất cả những người thành đạt đều có chỉ số EQ cao.
- Ngoài ra, phải kể đến các thành tố khác nữa như :
*Trí tuệ sáng tạo - biểu hiện định lượng qua chỉ số CQ (Creative Quotient). Trí tuệ sáng tạo thể hiện khả năng bật ra ý tưởng mới, lóe sáng ra cái phi thường,... Muốn thành đạt thì phải biết sáng tạo, phải có sáng tạo. Thành tố này ngày càng được đề cao, nhất là trong bối cảnh thế giới đang hướng tới nền kinh tế tri thức, đang cạnh tranh gay gắt trong hội nhập và toàn cầu hóa kinh tế, ở đó sự sáng tạo là nhân tố quyết định sự tăng trưởng kinh tế. Chả thế mà ngày nay đã hình thành một khoa học về sáng tạo.
*Năng lực giao tiếp xã hội - biểu hiện định lượng qua chỉ số SQ (Social Quotient). Năng lực giao tiếp xã hội thể hiện khả năng biết cách hòa nhập vào cộng đồng, biết cách ứng xử nhạy bén và phù hợp trong cộng đồng để mang lại thành công. ... ... ...
Tóm lại, năng lực trí tuệ là cơ sở tâm lý của sự thành đạt ở mỗi con người. Năng lực trí tuệ bao gồm nhiều thành tố, trước hêt và quan trọng nhất là trí tuệ cảm xúc (định lượng qua EQ), sau đó là trí thông minh (định lượng qua IQ), là trí tuệ sáng tạo (định lượng qua CQ), là năng lực giao tiếp xã hội (định lượng qua SQ),... Muốn thành đạt thì con người phải phấn đấu để bản thân hội đủ được các thành tố đó, bằng con đường quan trọng nhất là học tập và rèn luyện nghiêm túc suốt đời.
Tháng 6 năm 2009
H H
(sưu tầm)
* Các thuật ngữ chuyên môn bằng tiếng Việt nêu trong bài này có thể khácnhau giữa các sách báo chuyên ngành, nhưng đều thống nhất với thuật ngữ bằng tiếng Anh. Do đó bài viết đã chú giải thêm các thuật ngữ tiếng Anh bên cạnh để bạn đọc tham khảo. Cách tính các chỉ số khác đều theo cùng nguyên lý như cách tính IQ: so sánh với chuẩn thông thường.
** Bài viết sưu tầm từ nguồn tư liệu của Tạp chí Cộng sản, các trang web trên internet, Tạp chí Tâm lý
|
