Nắng hè oi ả khắp thôn xóm, gió nam thổi lồng lộng, bụi bay mù mịt. Bà nội hớt hơ hớt hãi đi nhanh về nhà nó, miệng gọi í ới "Tũn ơi!", từ trong nhà nghe tiếng bà, nó vội vàng chạy ra "dạ". Bà hiền lành nở nụ cười tươi để lộ hàm răng nhuộm màu trầu cau, một tay thò vào túi áo, trong khoảnh khắc bà lấy ra một chỉ vàng và trao cho nó "tặng cháu nhân dịp đỗ đại học". Nó tròn xoe mắt nhìn bà đầy vẻ ngạc nhiên và lạ lẫm. Lần đầu tiên kể từ khi nó bắt đầu có cảm xúc chưa bao giờ thấy bà cười hiền từ như thế, chưa bao giờ thấy bà quan tâm đến con cháu như thế, vậy mà giờ đây bà đang đứng trước mặt nó với một "chỉ vàng" dành cho nó...

Khi còn thơ bé, nó biết bà nội là một trong những người giàu nhất làng, bà được mệnh danh là "địa chủ" nhưng "độc ác". Nghe các bác, các chú, các cô và thiên hạ nói bà có rất nhiều tiền, nhiều vàng và ngay chính  nó cũng thấy bà là chủ nợ của nhiều người ở vùng ấy. Vì sao bà có nhiều tiền như vậy? vì sao bà được gọi là "địa chủ" thì nó không biết, đến bây giờ nó vẫn không biết. Có một điều nó biết rất rõ đó là "bà rất giàu". Bà sinh ra 10 đứa con, còn 9 người lớn lên và trưởng thành. Khi nó khoảng 5 tuổi thì một cô của nó qua đời ở độ tuổi đôi mươi, vậy còn 8 anh chị em. Năm tháng qua đi, nó lớn lên từng ngày, nó chứng kiến nhiều chuyện xảy ra với đại gia đình của bà và nó không hiểu. Các con của bà đều lần lượt có gia đình, có người khi lập gia đình được bà cho một ít, có người tay trắng ra đi. Ai ngoan ngoãn nghe lời bà lấy người này người kia thì bà hứa sẽ cho một cái nhà nhỏ, còn ai bướng bĩnh thì bà không cho bất cứ cái gì. Lúc ba và mẹ nó lấy nhau, ba đi bộ đội, mẹ ở nhà ông bà, mang thai anh trai đến tháng thứ 9 vẫn phải làm rèn, quai búa, lên rừng đốt than nếu không sẽ không cho ở, không cho ăn. Khi sinh anh trai mới được 20 ngày, ông ngoại xuống thăm, sau đó bà nội mất đôi dép, bà nghi ngờ ông ngoại lấy, thế là hai bên mắng chửi nhau. Rồi bà xua đuổi mẹ nó và anh trai ra khỏi nhà. Khi nó lớn lên, nó thấy tất cả các con của bà đều khổ, đều vất vả. Bác trai rời làng vào Phan Thiết làm nghề, vài năm sau quay về tay trắng, nghèo khổ với 6 đứa con thơ. Các con đều nghỉ học sớm, ở nhà làm thuê kiếm sống nhưng cuộc sống của gia đình bác cũng rất nghèo. Dì Tâm, chồng mất sớm để lại 3 đứa con, một mình dì gánh vác, một thời gian làm hải sản khá thành công, vì tính thật thà mà sau đó dì phá sản, nợ nần chồng chất, rơi vào cảnh bần cùng. Chú Khắc, chú Ngọc có lẻ có kinh tế cứng nhất, chăm chỉ làm ăn, tiết kiệm nên cũng đủ trang trải cuộc sống, dành dụm chút ít nhưng các chú chỉ biết mỗi cuộc sống của mình, không quan tâm đến bất cứ ai khác. Rồi dì Bắc, dì Đông cũng có  gia đình riêng của mình, cùng chồng xây dựng cuộc sống ấy. Chú Tây-chú út- có gia đình, rồi cùng vợ vào miền nam làm ăn, khổ cực vô cùng.

Các con của bà đều khó khăn, thậm chí là đói khát nhưng bà khônng bao giờ giúp bất cứ ai. Chỉ có ai từng được bà gả vợ, gả chồng thì sau đó bà cho ít tiền, mua cho cái nhà nhỏ là xem như hết nghĩa vụ. Ra đường, gặp các cháu, bà xem không khác gì thiên hạ, thấy các cháu đói, các cháu khát, bà thờ ơ bỏ đi. Khi các con của bà rơi vào cảnh bần cùng như bác cả, dì Tâm và gia đình nó, bà xa lánh và lạnh lùng. Bà tuyên bố một câu xanh rờn "chẳng thà cho thiên hạ ăn còn hơn cho con cháu ăn". Đó là nguyên tắc sống của bà. Vì thế mà con cháu hầu như không ai có tình cảm với bà nội.

Có lẽ chính vì điều đó mà anh em của ba không yêu thương, đoàn kết với nhau. Họ sống theo nguyên tắc ai tồn tại thì tồn tại, ai chết thì chết, ai có của, có tiền thì được chào đón, ai nghèo hèn thì bị coi thường. Những người có chút của cải, có cuộc sống khá ổn thì lánh xa những người nghèo nàn. Một trong số con của bà, ai từng được bà ưu ái giúp đỡ chút ít thì những người còn lại sẽ đố kỵ, so sánh. Cứ thế khoảng cách giữa các anh em xa dần xa dần, người tốt thì nghèo, người không tốt thì khá giả nhưng rất ích kỷ. Nếu có mâu thuẫn, anh chị em sẵn sàng cầm dao chém lẫn nhau...

Có lẽ bà biết, chỉ mỗi ba nó mới yêu thương bà nhất, dù bà thế nào thì ba nó vẫn nói "bà là mẹ, là người đã sinh ra ba" nên bà tin tưởng ba, gửi gắm ở ba điều gì đó khi có. Và có lẽ chỉ mỗi anh em nhà nó là vẫn tình cảm với bà, lễ phép chào bà khi gặp, quan tâm bà khi có thể.

Khi bà già yếu, gia đình nó ở xa, bà sống với gia đình chú út- ở đó bà được thím út chăm sóc chu đáo. Phải nói rằng bà thật may mắn khi cuối đời gặp một cô dâu thảo hiền như thím ấy.

Ngày bà mất, tiếng khóc thưa thớt...đúng như lời trêu đùa của con cháu khi bà còn sống "khi bà chết, liệu ai khóc thương bà đây?".

Nó khóc- bởi với nó bà không chỉ là người đã sinh ra ba nó mà bà từng rất tốt với nó cơ mà. Với người khác, có lẽ bà độc ác nhưng với nó, bà rất tốt, bà từng tặng nó 1 chỉ vàng, thỉnh thoảng bà  cho nó vài chục ngàn đi học. Và nổi đau trên hết đó là anh em nó đã làm được gì cho bà chưa? Khi còn đi học, nó từng nghĩ sau này sẽ đưa bà đi chơi hết Hà Nội, lại SG, lại TP khác nhưng nó đã làm được chưa?  Hàng tháng sẽ gửi cho bà vài trăm bồi bổ sức khoẻ? Nhưng nó đã làm được chưa? Nó khóc thương bà, khóc như mưa vì nó thấy đau lòng. Năm 2007, khi gia đình nó ổn định, có chút khởi sắc sau mấy năm chìm trong khó khăn. Anh em nó đã tổ chức chuyến đi  vào SG cho bà con, họ hàng ở quê, vậy mà bà không thể đi được vì sức khoẻ, vì bà đã già yếu. Rồi năm 2008, anh em nó lại tổ chức chuyến đi ra Hà Nội cho bà con ở quê, bà cũng không đi được vì sức khoẻ yếu. Rồi đến lúc nó bắt đầu chia số tiền kiếm được hàng tháng ra những phần nhỏ, trong đó có phần của bà nội thì bà lại đi xa. Vì sao lại thế chứ? Vì sao khi các cháu có khả năng lo lắng cho bậc ông bà của mình thì họ lại rời khỏi thế giới này? mỗi lần nghĩ đến điều này, nó thấy ân hận vì không làm sớm hơn, nó thấy đau lòng vì chưa một lần đền đáp công ơn sinh ra của bà với ba nó.

Nghe tiếng than khóc của dì Tâm, nó đau quằn quại, các con của bà quá khổ. Sinh con ra ở cõi đời này, một kiếp người với bao điều phiền muộn thì sinh ra để làm gì chứ?

Quay lại với các chú, các dì, nó vẫn giữ nét hồn nhiên trêu đùa "dì Đông nên cảm ơn bà vì nếu thời ấy không có sự sáng suốt của bà thì dì đã không có một người chồng tuyệt vời như thế". Dì mỉm cười. "Chú Ngọc nên biết ơn bà vì thời ấy nếu không có sự chăm sóc của bà thì chú làm gì tồn tại nữa"...Cứ thế, nó nhắc  lại những điều bà từng làm cho các con của bà mà nó cho rằng đó là điều tốt. Nó nói "bà nội tuy độc ác, keo kiệt với con cháu thật nhưng có một điều cháu không hiểu khi chọn vợ, chọn chồng cho con cái, bà lại chọn những người nghèo, hiền lành, chăm chỉ, có đức. Vậy là sao?". Và các dì cũng nói "bà giàu có thế nhưng bạn của bà toàn người nghèo và bà thích người chăm chỉ, hiền lành dù nghèo cũng được". Đó là điểm rất tốt của bà. Như chú út nói "khi sống có thể bà độc ác thật nhưng khi mất đi, bà ra đi rất nhẹ nhàng, thanh thản, sạch sẽ, thời tiết đẹp, con cháu khá đầy đủ nên cũng vui cho bà".

Khi bà về già, không còn minh mẫn nữa, tất cả con nợ im lặng, biến mất, cứ thế bà mất sạch của cải, con cái không một ai biết gì. Nhưng đó là cuộc đời của bà, hãy để bà yên lòng với những gì bà đã có, đã làm. Rồi đến thế hệ của con cái bà, đánh nhau, đố kỵ nhau, ghét nhau, yêu thương nhau cũng là thế hệ của bậc ba mẹ, cô chú của nó, tốt xấu đều có, hãy chấp nhận tất cả. Và giờ đây đến thế hệ của nó, một thế hệ mới- sẽ đổi khác, sẽ yêu thương, đoàn kết với nhau...và để làm được như thế, cần ai đó khởi sắc, làm gương và biết hy sinh. Nó biết anh em nhà nó được mọi người yêu thương nhiều, là tâm điểm cho các con của chú, dì, bác quy tụ lại với nhau. Vì thế, mọi người sẽ đoàn kết.

 Blog chuyenlinhtinh