Mừng và lo sau kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 

LBT: Tỷ lệ tốt   Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm học 2009-2010, đến thời điểm này tuy chưa có kết quả thống kê chính thức trên phạm vi toàn quốc của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhưng với kết quả sơ bộ ở một số tỉnh , thành phố có thể dự đoán tỷ lệ đỗ tốt nghiệp năm nay sẽ cao ngất. Với 98,86%, Hải Phòng tạm dẫn đầu xếp hạng tốt nghiệp cao nhất nước, tỷ lệ tốt nghiệp mấy năm nay tăng trưởng đề đều, quán quấn có lẽ thuộc về Quảng Ngãi với tỷ lệ 96,24% (tăng 22,86% so với năm 2009). Riêng Trường THPT Đinh Tiên Hoàng (Sơn Tây, Quảng Ngãi) với trên 90% học sinh đỗ tốt nghiệp trong tổng số 78 thí sinh dự thi, đặc biệt là cách đây 4 năm, trường này  không có em nào đỗ trong kỳ thi tốt nghiệp.

Bởi ai cũng biết, tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp cao hay thấp lệ thuộc rất nhiều vào các yếu tố như: sự chuyên cần của từng thí sinh, nỗ lực giảng dạy của thầy cô và tổ chức ôn luyện của từng trường, đề thi ra dễ hay khó, sự coi thi, kiểm tra thi có nghiêm túc... nhưng thử xét kết quả thi tốt nghiệp cả nứơc mấy năm nay người quan tâm đến giáo dục nước nhà chợt nhận ra các yếu tố kể trên chưa phải nguyên nhân chính.

Theo thống kê kỳ thi tốt nghiệp phổ thông  năm 2006-2007 của cả nước là 67,5 %, thấp hơn năm 2005-2006 tới 24,5% (tỉ lệ tốt nghiệp phổ thông kỳ thi năm học 2005 – 2006 là 92%.) và thấp nhất so với hàng chục năm trở lại đây, cũng là năm năm Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động phong trào “nói không với tiêu cực trong giáo dục”. Cũng theo số thống kê, năm 2007-  2008 tỉ lệ đỗ tốt nghiệp THPT  toàn quốc là 75,96%, tăng 9,36% so với năm 2006-2007. Năm 2008-2009 tỷ lệ này là 83,8%, tăng 7,84 % so với 2007-  2008. Năm nay theo đánh giá sơ bộ các tỉnh phía Bắc có tỷ lệ tốt nghiệp trên dưới 90%, còn khu vực phía Nam khoảng 70 - 80%. Kết quả thi tốt nghiệp năm nay hình như đã trở lại kết quả của những năm trước khi Bộ phát động phong trào “nói không với tiêu cực trong giáo dục”. Theo dõi sự thăng trầm của chất lượng giáo dục qua các kỳ thi tốt nghiệp mấy năm qua khiến người ta không khỏi phân vân.

Người lạc quan cho rằng chất lượng giáo dục nước ta tăng đột biến, trung bình cả nước 8-9 % mỗi năm, có trường vùng sâu vùng xa như Trường THPT Đinh Tiên Hoàng (Sơn Tây, Quảng Ngãi) tăng bình quân 22,5% năm. Cứ đà này nên chăng đã đến lúc bỏ kỳ thi tốt nghiệp THPT. Vì tỷ lệ đỗ tốt nghiệp quá cao (trên 90%) thì thi làm gì cho tốn kém ngân sách Nhà nước và của phụ huynh. Lúc này chỉ cần xét tốt nghiệp là đủ. Người bi quan lại hoài nghi tính khách quan của kết quả trên và cho rằng bệnh thành tích đang trở lại. Riêng các sĩ tử tốt nghiệp năm nay và đặc biệt giới phụ huynh học sinh có lý do để vui mừng vì "chất lượng giáo dục " nước nhà đã trở lại như ngày xưa, và quan trọng hơn, con em ta sau 12 năm đèn sách phần lớn có được mảnh bằng tốt nghiệp THPTđể vào đời.

Tuy mừng đấy nhưng  lại thấy lo. Lo vì rồi đây tốt nghiệp phổ thông đạt tỉ lệ 99,9 % thì bằng tốt nghiệp đại học mới là cái đích để phấn đấu. Có cầu ắt có cung, trường đại học mấy năm nay mọc ra  như nấm sau mưa, thỏa mãn mọi nhu cầu dạy và học, tuy học phí khá cao, và phương thức đạo tạo vẫn phổ biến ở qui trình  “đọc-chép”. Về chất lượng, bằng đại học tại chức cũng tương đương bằng đại học chính qui (đến nay VN chưa có đại học nào nằm trong top 200 trường hàng đầu châu Á). Lo vì rồi đây người có bằng đại học  nhiều như lợn con, nhiều ông cử, bà cử tốt nghiệp 2-3 năm vẫn chưa xin được việc làm. Cho nên nhiều gia đình khá giả ở thành phố động viên con đã tốt nghiệp đại học, cố gắng học luôn cao học. Cứ như vậy biết bao nguồn lực của xã hội đổ vào cho giáo dục. Thời gian ngồi trên ghế nhà trường trung bình của thế hệ trẻ ngày một dài ra, chưa có hồi kết. Sẽ có nhiều gia đình phải cho con em nghỉ học giữa chừng vì không đủ điều kiện theo đuổi hết cuộc trường chinh 12 năm, và còn phải tiếp tục học, học nữa.

 Tạm yên với giáo dục phổ thông, năm nay thông tin đại chúng tập trung phản ảnh những bất cập trong giáo dục đại học, thậm chí trên đại học (nghe đâu có vị không biết ngoại ngữ nhưng vẫn bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ở một trường đại học của Mỹ và  đã được cấp Bằng). Có thể sắp tới Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phát động phong trào đổi mới quản lý giáo dục đại học, nâng cao chất lượng giáo dục đại học và trên đại học ?, điều đó cũng tốt nhưng tốt hơn có lẽ  nên làm ngược lại, là tập trung vào nâng cao chất lượng giáo dục từ bậc mầm non, để 12 năm sau sẽ có chất lượng giáo dục thực sự, ngang tầm một số nước trong khu vực. Đây là mong mỏi của rất nhiều phụ huynh khi có con đến tuổi đi học. Tâm lý cho con “tỵ nạn giáo dục” bằng cách gửi con ra học ở nước ngoài càng sớm càng tốt ngày một phổ biến trong nhiều phụ huynh có hiểu biết và có thu nhập cao. Vì họ biết cả đấy cái được và cái giá phải trả cho con em họ khi cho chúng đi “tỵ nạn giáo dục”.