Cuối tuần trăng tháng 5, mùa hoa phượng của năm Nhâm Tuất (1922) tại thôn Vạc, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương trong một chiếc cót quây tròn trên ổ rơm, lót manh chiếu rách, vào nửa đêm trời mưa rất to, đùng đùng sấm chớp, bà mẹ Ông sinh ra anh. Vì năm đó nhuận hai tháng 5, cha Ông đặt tên là Nhuận. Cha Ông còn bảo, không cần tên đệm, cứ gọi là Đỗ Nhuận cho gọn.

Đúng năm sinh ra Ông, cha ông bị Pháp bắt lính, đóng ở Hải Phòng. Để trốn việc Pháp bắt lính thợ đưa qua Pháp, dùng đánh Đức, ông tìm cách để chó cắn, phải đi nhà thương. Sau khi khỏi thì hết đợt bắt lính thợ, ông xin sang làm lính kèn. Cả nhà anh có bốn người, ở trong một căn nhà lợp ngói thấp tè rộng 15 mét vuông.

Mẹ và chị anh hàng ngày đi làm thợ ở sở máy tơ Hải Phòng. Lương của cả ba người gộp lại mới đủ nuôi cho Ông ăn học. Bấy giờ anh học trường tư, mái lá, xóm Nhà bè, cách làng Lọc Viên nhà Ông ở 2km. Chính ở mái trường này, Ông được học nhạc qua học đánh trống. Cha Ông học nghệ thuật thổi kèn rất chăm chỉ, và chỉ thời gian sau ông đã thổi được bài. Cứ buổi chiều chiều học xong, Ông đi nhanh đến trại kèn của cha, vừa làm chân đưa cơm cho cha, vừa xem dàn kèn thổi.

Ngoài tài thổi kèn, cha Ông còn sáng tác một bài hát dựa theo bài quốc ca Pháp. Ông hát lại cho con trai nghe. Và cậu trai Đỗ Nhuận thuộc lầu.

Năm 1936, Mặt trận Bình Dân ra đời tại Hải Phòng. Người chị của Ông làm ở Nhà máy tơ đem tài liệu và truyền đơn về cho Ông đọc trước khi đem di rải. Ông đọc và nhớ ngay câu đầu: “Hỡi quốc dân đồng bào, đế quốc Pháp...”. Trước tình cảnh ngặt nghèo, anh báo cáo với tổ chức, mà người phụ trách anh là thầy giáo Đối. Thầy nói: Bây giờ cần gây phong trào Cách mạng ở Hải Dương, em về đó làm hương sư rồi cùng với mấy anh nữa đang có mặt ở đó thành lập tổ chức, lặng lẽ tìm quần chúng tốt rồi phát động thành phong trào”.

Những năm 1941, 1942, tình hình trong nước và thế giới có nhiều biến chuyển phức tạp, Đỗ Nhuận càng tích cực hoạt động. Ngày kỷ niệm thành lập Đảng, anh đề xuất với tổ chức phải có truyền đơn để tải khắp huyện và treo cờ đỏ búa liềm trên cầu Sáo. Thế rồi, tối mồng 5/1/1943, Ông và ba, bốn đồng chí nữa cuốn lá cờ búa liềm bí mật rời khỏi nhà. Có anh em bảo vệ, 12 giờ đêm không trăng sao, Ông cài cán cờ đã lồng chắc lá cờ búa liềm, leo lên đỉnh cột cầu Sái, buộc chắc chắn. Sáng sớm hôm sau, tin loang rất nhanh ra toàn huyện Kim Thành rằng cờ Cộng sản bay phần phật trên đỉnh cầu.

Thực dân Pháp và bọn tay sai đàn áp, lùng sục. Chúng bắt Ôngvì nghi Ông đã cùng các đồng chí treo cờ trên đỉnh cầu Sái. Chúng tra tấn, hỏi Ông cùng những ai reo cờ. Ông bảo: Một mình tôi. Chúng hỏi ai mang cờ. Ông cũng bảo một mình Ông. Chúng giam Ông trong xà lim.

Một bạn tù của Ông đã bị tra tấn đến chết, song Ông không khuất phục. Bọn Pháp ở Hải Dương đưa Ông và các đồng chí của Ông lên Hỏa Lò, Hà Nội, Ông cặm cụi làm một ống tiêu để thổi các bài hát Cách mạng. Và ở đây Ông đã gặp đồng chí Lý (bí danh của đồng chí Hoàng Văn Thụ). Ngày 1/5/1944, đồng chí Hoàng Văn Thụ bị địch đưa hành quyết. Được tin này, anh em cử một bạn tù ngâm thật to, thật vang bài thơ Chặt xiềng của đồng chí Hoàng Văn Thụ. Còn Đỗ Nhuận thì thổi tiêu đệm theo. Tiếng ngâm thơ và tiếng tiêu vang khắp các gian tù, động viên tinh thần bất khuất của các đồng chí đang bị giam cầm ở đây.

Bọn Pháp lại đưa Đỗ Nhuận ra tòa. Đứng trước tòa, bọn chúng chất vấn anh câu nào, anh đập lại câu ấy, và hát vang: “Bớ công nông! Phất cờ lên/Bớ công nông. Phất cờ lên/Cờ gương đỏ chói sao vàng tiên phong...”. Quan toà đập bàn, mặc, anh vẫn hát. Chúng xử anh ba năm tù về tội tuyên truyền cộng sản, đày anh đi Sơn La. Trước khi đi Sơn La, để tiễn các đồng chí đi Côn Đảo, anh làm “Bài hát Côn Đảo”: “Kìa xa xa nơi Côn Đảo/ Sóng nước muôn trùng...”. Bị giam ở nhà tù Sơn La, Đỗ Nhuận sáng tác bài hát “Hận Sơn La”,

Nhạc sỹ Đỗ Nhuận đã có thời anh ở trong phường bát âm để thổi kèn cho những đám hiếu (đám tang).Nhưng chiếc kèn này có tên của nó, cái tên nghe rất sướng tai, đó là kèn bóp, hoặc có một cái tên nữa là kèn dăm, vì nó có những hai cái lưỡi gà bằng cật tre, lưỡi gà thì người có chuyên môn gọi là dăm kép.

Nhạc sỹ Đỗ Nhuận đem chiếc kèn bóp ra, ngồi chỉnh chiện trên một chiếc ghế rồi anh ngậm cặp môi vào lưỡi kèn bóp và hai má Ông hơi phồng lên: Tí tí tí te te te te tò tò tò. Ông nói với bọn trẻ: