Ta đang hái những gì đã gieo!

Thiên Di

Con người đang hành xử độc ác với thiên nhiên.

(TBKTSG) - Nếu loài thú biết nói, chúng sẽ đồng thanh: Nếu được chọn nơi sinh ra, lớn lên và chết, chúng tôi sẽ không chọn chốn ác độc này! Đầu tiên là chú voi vừa bị giết ở Đà Lạt, đến bao loài khỉ, rắn, chó, mèo, sếu, cò… thậm chí chim sẻ ngày ngày phải phơi thây trên các bàn nhậu!

Ác! Từ ngữ đó đủ để mô tả hành vi bức tử chú voi vốn dĩ đã hiền hòa sống chung với loài người, cho dù trong cảnh “tù tội” bên hồ Tuyền Lâm (Đà Lạt).

Không cần đến một trạng từ nào để bổ nghĩa, tỉ như “ác quá”! Ác, để mô tả mọi hành vi bức tử cầm thú một cách “khơi khơi” chỉ để thỏa mãn thú ăn nhậu hoặc vì lý do nào chưa rõ, như trong trường hợp voi Beckham. Ác đối lập với hiền lành.

Có thể phần nào đổ thừa ác là do bản tánh. Song, trong một xã hội tự hào “mấy ngàn năm văn hiến”, đổ thừa như thế là phủ định giá trị của nền giáo dục xã hội. Có thể không chấp lắm những người vì miếng cơm, manh áo, song nhất định phải trách những ai dư tiền, dư của và dư hư danh để khiến người khác thủ ác cho mình no say. Rõ ràng nền giáo dục mà họ đã thừa hưởng còn thiếu một mảng rất lớn là tình yêu thiên nhiên, trong đó có loài cầm thú và cây cỏ.

Nói cho ngay, tuần trước đọc báo đã có thể thở phào nhẹ nhõm khi lễ hội anh đào ở Hà Nội đã không diễn ra cảnh vùi hoa dập liễu như nhiều lần trước. Nghĩa là đã có thay đổi trong hành vi của những người đến ngắm hoa. Phải chăng tình yêu thiên nhiên cùng lòng tự trọng dân tộc đã giúp họ vừa thưởng ngoạn vừa cùng bảo vệ sự thưởng ngoạn đó? Phải chăng tác động của các phương tiện truyền thông xã hội, trong đó có cả các mạng xã hội, đã góp phần vào sự thay đổi hành vi này? Không rõ, nhà trường có đóng góp gì vào sự điều chỉnh hành vi này hay không?

Thú thật, trong lòng không hề muốn phải đặt câu hỏi sau cùng này chút nào. Bởi lẽ, khi còn phải đặt câu hỏi nghĩa là vẫn còn hoài nghi giá trị nhân văn của nền giáo dục. Khi xem nội quy hoặc “hướng dẫn đánh giá xếp loại đạo đức học sinh” , không thấy có chỗ nào dành cho tình yêu thiên nhiên và đồng loại? Sở dĩ phải thêm hai chữ “đồng loại” là bởi người ta đang giết người, thậm chí ngay từ trong nhà trường! Có khi không giết người song cũng ác không kém, khi khơi khơi lôi một nữ sinh ra đánh đập, lột áo, quay phim rồi tung lên mạng!

Xã hội nào cũng có những vụ án, những kẻ giết người, những kẻ bạo hành người khác. Song, những kẻ gây ác ở các xã hội đó thường thuộc các băng đảng hoặc bị bệnh tâm thần, chớ ít khi là người bình thường, thậm chí là học sinh vị thành niên. Mỗi cuối học kỳ hai, giáo viên, nhà trường đều loay hoay đếm lượt vi phạm nội quy, so với điểm học lực để “xếp hạng đạo đức” học sinh. Có còn thì giờ nào để tự hỏi: Ta đã dạy học trò yêu thiên nhiên, đồng loại, yêu tha nhân được mấy phút trong cả năm học? Và phải chăng xã hội đang hái những gì mình đã gieo?