TỘC ƯỚC - ĐẬU TỘC ĐẠI TÔN - GỐC THÔN GIANG THUỶ,XÃ HƯNG LỢI, HUYỆN HƯNG NGUYÊN, TỈNH NGHỆ AN

(Bản Tộc ước này bao gồm những Quy ước của Họ Đậu  gốc gốc Thôn Giang Thuỷ, xã Hưng Lợi, huyện Hưng Nguyên, tỉnh nghệ An  , được toàn tộc nhất trí thông qua ngày 15 tháng 6 năm 2009, dựa vào Bản thảo Tộc ước được trình ra toàn tộc ngày 25 tháng 6 năm 2000)

Để tỏ lòng tôn kính Tổ Tiên, thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và tăng cường mối quan hệ tình cảm huyết thống, thế thứ họ hàng của dòng Đậu tộc đại tôn, phù hợp với xã hội mới, nền văn hoá mới của đất nước. Đồng thời để kết hợp hài hoà giữa việc tổ chức sinh hoạt dòng họ với các cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống trong địa bàn dân cư”, “Ông bà cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo”, “Xoá đói giảm nghèo”,...do Đảng, Nhà nước và Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động, vv..., ngày 26 tháng 5 năm 1999 và ngày 21 tháng 7 năm 2001, đại biểu các Chi họ Đậu tại Thôn Giang Thuỷ, xã Hưng Lợi, huyện Hưng Nguyên, tỉnh nghệ An (Kể cả đại diện một số tiểu chi họ Đậu thuộc dòng huyết tộc ở các tỉnh và ngoài nước) về họp tại nhà thờ Họ Đậu  dưới sự chủ toạ của ông Đậu Kim Hồng sinh năm 1930 là người cao tuổi trong họ nhưng sức khoẻ trí tuệ còn minh mẫn cùng đại diện các chi họ đã thảo luận và thông qua Tộc Phả và biểu quyết nhất trí một số quy định về Tộc ước của dòng họ Đậu Tộc Đại Tôn, gốc Thôn Giang Thuỷ, xã Hưng Lợi, huyện Hưng Nguyên, tỉnh nghệ An  do cụ Thượng thượng thuỷ tổ Đậu Nho Lâm, hiệu Tiền Kinh Triệu Quận đứng đầu, như sau:

I. Quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của những người trong họ

1. Tất cả mọi người trong từng gia đình, từng Chi và Tiểu chi thuộc dòng họ Đậu chúng ta đều thờ chung một thuỷ tổ, cùng có mối quan hệ tình cảm huyết thống, có trách nhiệm giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp của cả họ.
Con dâu và con nuôi trong gia đình họ Đậu đã được pháp luật công nhận, đều có quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm thờ phụng Tổ Tiên, chăm lo việc họ như mọi thành viên khác trong gia đình.

2. Những người là nam giới từ trẻ đến già thuộc nội tộc (kể cả con nuôi hợp pháp) đều có nghiã vụ đóng góp kinh phí, công sức góp phần xây dựng, tu bổ Nhà Thờ, Mộ Tổ,...đúng với quy định của họ, của Hội đồng Đậu đại tộc. Con gái, con rể và các cháu, chắt bên ngoại gần , xa có lòng hiếu nghĩa, tự nguyện đóng góp, cung tiến xây dựng Nhà Thờ, Mộ Tổ và dâng hương,...phụng sự Tổ Tiên, đều được ghi nhận vào Sổ vàng công đức như mọi thành viên trong họ.

3. Họ có Trưởng tộc, Chi có Chi trưởng và các Tiểu chi, các Nhánh trưởng trực thuộc. Bởi vậy, xưng hô phải theo đúng trật tự trên dưới, thế thứ họ hàng.
Trưởng tộc chịu trách nhiệm chung trước Tổ Tiên và Dòng Họ, bảo đảm tổ chức thực hiện tốt Tộc ước, quản lý và bổ sung Tộc phả, duy trì thờ cúng Tổ Tiên của toàn dòng họ tại Nhà Thờ họ theo đúng lệ ngạch.
Chi trưởng, các Trưởng tiểu chi, các Ngành trưởng chịu trách nhiệm bảo đảm tổ chức thực hiện tốt Tộc ước, quản lý và bổ sung gia phả, tộc phả và thờ cúng Tổ Tiên, ông bà, cha mẹ mình được chu đáo.

4. Trưởng tộc, Trưởng chi phải chú ý phát huy vai trò của các cụ Trùm và các bậc cao niên trong họ;  cùng bàn bạc để tổ chức chỉ đạo duy trì tốt yêu cầu nội dung kế hoạch triển khai việc lễ Tổ trong những dịp Tết, Thanh minh, Chạp Tổ Họ, Tổ Chi,... phù hợp với khả năng và điều kiện, mọi người đoàn kết, vui vẻ, phấn khởi.
Ngày Rằm, Mùng Một âm lịch hàng tháng, đều tiến hành hương đăng, trầu nước nơi thờ Tổ Họ, Tổ Chi.
Trước ngày Tết Nguyên đán, trước Thanh Minh, bộ phận quản lý Nhà Thờ Họ và Tổ Chi phải có kế hoạch sửa sang bồi đắp Mộ Tổ, quét dọn trong ngoài Nhà Thờ, bày biện lễ vật, phân công đón tiếp đại diện các Chi và các gia đình đến dâng hương lễ Tổ. Sau khi lễ Nhà Thờ Họ, viếng Mộ Tổ xong, từng chi mới về Mộ Tổ Chi và lễ Tổ Chi.

Tối ngày 14 tháng 6 âm lịch, một năm một lần, tất cả đại biểu mở rộng ở các Chi, các Tiểu Chi đều tề tựu về Nhà Thờ Họ tại Thôn Giang Thuỷ, xã Hưng Lợi, huyện Hưng Nguyên, tỉnh nghệ An để sáng sớm ngày Mùng 15 tháng 6 cùng nhau ra thắp hương Mộ Tổ Họ. Sau đó về Nhà Thờ Họ giỗ Tổ và họp  mặt, nghe Trưởng tộc báo cáo tổng quát về sự chuyển biến, tiến bộ cũng như các điểm cần ưốn nắn, bổ khuyết; những điểm cần bổ sung vào Tộc Phả; biểu dương khen thưởng người tốt, việc tốt, kể cả những con cháu học giỏi, thi đạt cao ở cấp tỉnh, cấp quốc gia, quốc tế. Đây cũng là dịp để mọi người thể hiện tình đoàn kết giữa các chi trong họ, là dịp toạ đàm thân mật bàn biện pháp phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết nhược điểm và thống nhất kế hoạch tổ chức thực hiện việc họ năm  kế tiếp.

5. Việc thăm hỏi, ốm đau, hiếu hỉ, mừng thọ, đỗ đạt, thăng tiến,...chủ yếu tiến hành trong Chi họ. Những trường hợp sau đây thì áp dụng chung trong cả họ:
Ốm đau do thời tiết, cảm cúm thông thường, điều trị ở nhà dăm ba hôm thì các gia đình ruột thịt và các gia đình trong họ gần kề sẽ qua lại thăm hỏi động viên. Nếu phải điều trị tại bệnh viện thì Hội đồng gia tộc trong Chi tổ chức đến thăm hỏi (Kèm một cân đường và một hộp sữa nước).

Khi gia đình nào trong Chi gặp rủi ro, hoạn nạn thì Hội đồng gia tộc vận động các gia đình trong Chi đến thăm hỏi, giúp đỡ. Nếu cần thì vận động quyên góp trợ cấp, giúp đỡ kịp thời.

Những gia đình có đám hiếu (người quá cố là ông bà, cha mẹ, hoặc chủ sự của gia đình) thì cần báo ngay để Chi trưởng cùng Hội đồng gia tộc đến nhà có việc hiếu để trao đổi về kế hoạch tổ chức tang lễ và phân công hỗ trợ chủ nhà ngay từ buổi đầu lễ tang. Tuỳ theo hoàn cảnh của từng gia đình có việc hiếu mà phúng viếng bằng vòng hoa, trướng, hay bằng tiền mặt ( Giá trị lễ viếng khoảng 50.000 đồng). Hội đồng gia tộc cần phối hợp với cơ quan đoàn thể sở tại, với tang quyến và Chính quyền địa phương thành lập Ban tang lễ, tổ chức phúng viếng và truy điệu, tổ chức đưa tang chu đáo. Nếu người quá cố thuộc diện con cháu trẻ tuổi thì đến chia buồn với gia đình.
Những người đến độ tuổi từ 70 trở lên thì cứ 5 năm một lần, đều được gia đình và Chi họ tiến hành lễ mừng thọ, tặng một bức trướng thêu với nội dung thích hợp (Trị giá bức trướng khoảng 50.000 đồng). Việc mừng thọ có thể kết hợp trong buổi họp mặt toàn Chi. Nếu gia đình có nguyện vọng tự tổ chức mừng thọ thì Hội đồng gia tộc đến gia đình mừng thọ, tặng quà.

Những người là Trưởng Chi, Trưởng Họ, Trùm Họ, khi đến tuổi được mừng thọ hoặc khi ốm đau phải  điều trị ở bệnh viện, khi tạ thế,...thì ngoài Chi sở tại, các Chi khác và Hội đồng Đậu đại tộc đều có trách nhiệm tổ chức chúc mừng, thăm hỏi, phúng viếng, tiễn đưa về nơi an nghỉ cuối cùng (Trị giá lễ mừng, quà thăm hỏi, phúng viếng của Hội đồng Đậu đại tộc, cao hơn Chi họ Đậu sở tại 30%).

Các gia đình khánh thành nhà mới, nhà có đám cưới hỏi,..thì việc đi dự và chúc mừng là do sự tự nguyện của các thành viên trong họ. Nếu có giấy mời Hội đồng gia tộc thì Hội đồng phân công đại biểu đến dự, với quà chúc mừng ở nông thôn là 50.000 đồng, ở thành thị là 100.000 đồng.

Trai gái trong họ khi tổ chức lễ thành hôn thì gia đình ấy tổ chức cho cặp vợ chồng mới cưới đó đến Nhà Thờ họ lễ Tổ để tỏ lòng hiểu nghĩa của mình. Nếu có tiền công đức tại Nhà Thờ Họ thì được ghi tên vào Sổ Vàng tại Nhà Thờ Họ.

Trai gái trong Chi Họ đang chung dòng huyết tộc thì không được lấy nhau, theo đúng pháp luật quy định.
Những thanh thiếu niên, sinh viên học giỏi, được Nhà nước cho đi học nước ngoài, tốt nghiệp đại học và trên đại học; những Nhà giáo, Thày thuốc, những nhà khoa học, các sĩ quan quân đội nhân dân và công an nhân dân được Nhà nước phong hàm, phong cấp ( Bên quân đội và Công an thì từ Trung uý trở lên, bên dân sự thì từ cẩp phó trưởng ngành huyện và tương đương trở lên); những người được Nhà nước tặng huân huy chương các loại; những người được tặng danh hiệu anh hùng, được tặng huy hiệu 40 năm tuổi Đảng trở lên, được đến Nhà Thờ Họ dâng lễ cẩn cáo Tổ Tiên và được ghi tên vào Sổ Vàng danh dự; nếu có tiền công đức thì được ghi thêm vào Sổ Vàng công đức.

Tất cả các gia đình thành viên trong họ, kể cả người ngụ cư ở tỉnh ngoài hay ở nước ngoài, đều được đến dâng hương lễ Tổ, được cung tiến tiền của tại Nhà Thờ Họ. Những trường hợp cung tiến tiền của trị giá từ 100.000 đồng trở lên để xây dựng Nhà Thờ họ đều được ghi tên vào Sổ Vàng công đức và sẽ được khắc tên vào bia đá tại Nhà Thờ họ. Trong cuộc họp mặt hàng năm, danh sách người tham gia công đức sẽ được thông báo trong dòng họ.

6. Mọi người phải có ý thức tìm hiểu về cội nguồn, Tổ tiên để tiếp tục bổ sung đầy đủ Tộc phả, chấp hành nghiêm những quy định trong Tộc ước, phải có trách nhiệm bảo vệ danh dự, uy tín của dòng họ.
Mỗi khi tổ chức sinh hoạt, giỗ Tổ, Thanh minh, Mừng thọ, Hiếu, Hỉ,...trong các gia đình, các Chi và dòng họ, đều cần phải có sự bàn bạc, phân công chuẩn bị chu đáo, đến họp đông đủ, đúng thành phần quy định và ăn mặc lịch sự. Mọi việc tổ chức cần bảo đảm yêu cầu về nội dung và hình thức đạt chất lượng cao, phù hợp với đường lối chung của Nhà nước và những quy định của địa phương. Nghiêm cấm tổ chức tuỳ tiện, xa hoa lãng phí, ăn uống quá chén, nói năng thiếu văn hoá ảnh hưởng đến tình đoàn kết và an ninh trật tự tại địa phương.

II. Tiếp tục phấn đấu học tập, giữ  gìn phẩm chất đạo đức và nâng cao uy tin dòng họ.

Chúng ta đều biết, trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước, Họ Đậu đã từng có nhiều Danh nhân, Danh tướng cùng trăm họ góp phần bảo vệ, xây dựng và tô điểm cho non sông đất nước, đã được lưu danh trong sử sách, do đó bổn phận những người thuộc dòng họ Đậu, dù bất cứ nơi đâu cũng phải tích cực học tập, tu dưỡng, nâng cao trình độ kiến thức, giữ gìn phẩm chất đạo đức và phát huy vai trò, vị thế của dòng họ, bằng cách:

1.Tất cả các chi , các tiểu chi và từng gia đình, từng thành viên trong họ đều có trách nhiệm đăng ký với họ, với cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội nơi mình công tác và sinh sống thực hiện nội dung của các cuộc vận động do Chính phủ và UBMTTQVN phát động như: “ Toàn dân đoàn kết xây dựng gia đình văn hoá trên địa bàn dân cư”, “ăn tiêu, sinh đẻ có kế hoạch”, “Xoá đói  giảm nghèo”, “Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo”...Kiên quyết không để thói hư tật xấu và các tệ nạn xã hội len lỏi vào gia đình mình, Chi Họ mình.

2. Những người lớn tuổi như các cụ Trùm họ, Trưởng tộc, Chi Trưởng và những người là chủ sự gia đình, là cán bộ, bộ đội và thanh niên nam nữ trong gia đình phải là đầu tầu, gương mẫu, đoàn kết, quyết tâm xây dựng nếp sống mẫu mực. Luôn luôn nêu gương sáng về phẩm chất và đạo đức trong gia đình và xã hội. Phải có trách nhiệm nuôi dưỡng ông bà, cha mẹ, chăm sóc giáo dục con em, cháu chắt mạnh khoẻ, chăm ngoan, học hành tiến bộ. Gia đình nào cũng có biện pháp thực hiện tốt cuộc vận động “ăn tiêu, sinh đẻ có kế hoạch”, “Xoá đói giảm nghèo”, làm ăn chính đáng, nói và làm đúng pháp luật, sống có kỷ cương, trên kính dưới nhường; xưng hô phải theo đúng phép tắc trên dưới, thế thứ họ hàng; nói năng, chào hỏi phải nhẹ nhàng lịch sự (Không nói trống không, không nói mày tao chi tớ); thái độ giao tiếp với dân làng, xóm phố cũng phải chan hoà, đúng mực.

3. Những người là cán bộ, đảng viên, công nhân thoát ly hoặc tham gia công tác ở địa phương (kể cả lực lượng vũ trang) vừa phải phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, vừa phải ra sức khắc phục khó khăn tiếp tục học tập nâng cao trình độ văn hoá, ngoại ngữ, chính trị, nghiệp vụ hoặc nâng cao trình độ tay nghề, tăng tiến về các mặt để theo kịp với đà phát triển của xã hội.

Đối với lớp tuổi trẻ (con cháu nội ngoại trong họ) dù ở đâu cũng phải tích cực học tập văn hoá, khoa học kỹ thuật, ngoại ngữ,...ở các cấp học để trở thành con ngoan trò giỏi, đỗ đạt cao. Đặc biệt là những cháu có năng khiếu, có biệt tài thì gia đình và chi họ, dòng họ cần quan tâm tạo điều kiện, động viên, giúp đỡ để các cháu đó được học đến nơi đến chốn để xứng đáng với truyền thống hiếu học và đỗ đạt cao của dòng họ Đậu Việt Nam.

4. Những con cháu học văn hoá từ trường tiểu học đến trung học phổ thông và đại học, trên đại học có thành tích vượt khó học giỏi xuất sắc liên tục được Nhà trường cấp bằng khen hằng năm thì các Chi họ tổ chức tiếp xúc biểu dương tặng quà lưu niệm động viên kịp thời.

Những gia đình trong họ được cơ quan, đoàn thể, từ xã phường trở lên khen thưởng gia đình “ Ông bà cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo”, “đoàn kết xây dựng cuộc sống văn hoá trong địa bàn dân cư” 3 năm liền, những người đạt danh hiệu sản xuất giỏi cấp quận huyện 4 năm liền trở lên, những người được bầu là Chiến sĩ thi đua 3 năm liền trở lên; những con em học tập thi học sinh giỏi cấp III trong tỉnh, thành phố đạt giải nhất, nhì, và từ giải 3 trở lên ở cấp quốc gia, quốc tế, hoặc thi đỗ cùng lúc vào cả 3 trường đại học đều được ghi tên vào Sổ Vàng danh dự, được cẩn cáo Tổ Tiên trong Chi, trong Họ tại kỳ họp Chạp Tổ Họ ngày 15 tháng 6 âm lịch (một năm một lần), Họ có quà tặng lưu niệm.

5. Những gia đình và cá nhân nào trong các chi và Tiểu chi không tỏ rõ lời nói, việc làm tôn kính Tổ Tiên, không có ý thức thực hiện Tộc ước, không chung sức, chung lòng lo toan việc họ, hoặc gây mất đoàn kết trong gia đình, trong Chi, trong Họ, có những hành động xấu trái với đường lối chính sách, pháp luật của Nhà nước thì các Chi và Hội đồng gia tộc phải dùng mọi biện pháp, mọi hình thức, kiên trì giúp đỡ, giáo dục. Nếu người đó không chịu lắng nghe, không tu chí sửa chữa khắc phục, dần đến tù tội, làm ảnh hưởng đến thanh danh dòng họ “Con sâu để rầu nồi canh” thì họ phải xử lý cảnh cáo, thông báo trong Chi, trong Họ. Khi mãn hạn trở về thì gia đình và Chi họ sẵn sàng gần gũi , giúp đỡ phấn đấu tiến bộ. Nếu lại tiếp tục sai phạm phải xử lý theo pháp luật, gây nhiều dư âm xấu ở địa phương thì Hội đồng gia tộc trong Chi họp lại xem xét, báo cáo lên Hội đồng Đậu Tộc đại Tôn xem xét. Nếu cần thì coi như người đó không có trong Họ. Tuy nhiên, sau khi thi hành án, xét thấy người đó có thái độ cải tạo tốt, sớm hoà nhập với gia đình và cộng đồng, làm ăn chính đáng,...được gia đình đề đạt, có đơn hứa hẹn phấn đấu trở thành người tốt thì Hội đồng gia tộc và đại tộc cho được dâng lễ cẩn cáo Tổ Tiên đại xá, sau đó được thông báo để mọi người trong họ biết rằng người đó đã tiến bộ, đã được trở lại tiếp tục sinh hoạt Họ.(còn tiếp)

6. Hội đồng gia tộc quyết định các việc chung của Họ.

7. Trách nhiệm và quyền lợi của con trai, con gái, con dâu, con rể, cháu nội, cháu ngoại đối với dòng họ là ngang nhau.

8. Hàng năm đến ngày thanh minh, con cháu phải sắp xếp công việc để về quê đi thanh minh, tảo mộ. Trường hợp ở xa không về được, đại diện các gia đình phải gửi Lễ dâng hương tại nhà thờ Họ. Mức gửi Lễ tùy vào khả năng và lòng thành kính của con cháu với tổ tiên, họ tộc.

9. Hàng năm, trong gia đình có người mới sinh, có người đi lấy vợ, lấy chồng hoặc có người mất, người đại diện cho gia đình phải ghi đầy đủ thông tin gửi cho Trưởng họ biết để khấn lễ trình báo tổ tiên, đồng thời ghi vào bộ Gia phả.

10. Những người học hành đỗ đạt, có bằng cấp từ đại học trở lên; những người được nhận giải thưởng, Huân, Huy chương các loại từ cấp quốc gia trở lên phải báo cáo tóm tắt công trạng để Trưởng họ làm Lễ dâng hương và ghi vào bộ Gia phả.

11. Thống nhất lập qũy của dòng họ để chi vào việc cúng lễ, sửa chữa nơi thờ tự; mua sắm đồ thờ, bảo tồn các di sản của dòng họ.

12 Mọi đóng góp lễ vật, kinh phí của các gia đình, con cháu cho qũy của Họ đều được ghi nhận vào sổ vàng của dòng họ. Hàng năm vào dịp giỗ tổ 15/6 âm lịch, Trưởng họ thông báo thu, chi của qũy cho thân tộc trong họ biết.

TM.HộiđồngĐậuTộcđạiTôn
ChủtịchHộiđồng(TrưởngTộc)
Đậu Nhất Dũng