Hội thảo khoa học Đỗ
Cảnh Thạc- Danh nhân, Danh Tướng thế kỷ X, sẽ được tổ chức vào
khoảng tháng giêng năm Nhâm Thìn tại Hà Nội. Để phục vụ hội thảo, hôm
nay Viện Sử học Việt Nam và bà con họ Đỗ là hậu duệ của Ngài đã tổ chức
chuyến điền dã qua một số địa danh nổi tiếng gắn liền với thân thế và sự
nghiệp của tướng công.
Điểm đầu tiên đoàn khảo sát
là ngôi đền lớn ở xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai. Đền được nhân dân Sài Sơn
Xã, Thuỵ Khuê Xã và Đa Phúc Xã góp công xây dựng từ thế kỷ 9 nên gọi là
đền Tam Xã (ba xã trên là 03 làng thuộc tổng Lật Sài, phủ Quốc Oai,
Huyện An Sơn ngày trước).
Đền nằm trong một khuôn viên cây cao
bóng cả, đối diện với núi Thầy, nhìn ra khu hồ nước trong xanh dưới chân
Núi. Theo Ban quản lý di t ích Đền đã có trước chùa Thầy hơn 100 năm.
Đây là nơi thờ Tướng công Đỗ Cảnh Thạc “Tướng phụ chính ba đời vua
Ngô”. Ngài là một hào trưởng quê ở vùng Đỗ Động Giang (Thanh Oai). Sinh
thời ngài đã theo Ngô Vương Quyền đánh giặc, năm 937 Ngài dẫn quân đánh
Thành Đại La giết phản thần Kiều Công Tiễn, năm 938 Ngài là tướng chỉ
huy bên hữu ngạn sông Bạch Đằng, đánh tan đạo quân xâm lược Nam Hán của
Lưu Hoằng Thao. Đất nước độc lập Ngài tham gia xây dựng triều chính được
tiền Ngô Vương rất tin dùng.
Khi triêu Ngô suy yếu, 12 sứ quân
nổi lên cát cứ nhiều nơi, Ngài lui về giữ vùng quê cũ, giúp dân sinh
sống an bình và mất tại nơi đây. Vì có công với dân với nước, ngài được
dân lập đền, dựng tượng phụng thờ, được các triều đại trước truy tặng 17
đđạo sắc phong. Trong đền có phần mộ của ngài, hơn 1.000 năm qua khói
hương không dứt.
Đền đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo. Gần đây
nhất cách đây 02 năm, khu di tích xây mới toà đại bái ba gian, hai dĩ
trên nền cũ, diện tích khoảng 150 m2 với kinh phí gần 01 tỷ đồng, hoàn
toàn bằng đóng góp của nhân dân. Một doanh nhân họ Đỗ đã cung tiến 01 lư
hương lớn bằng đồng đường kính hơn 01 mét và 04 nghê đá. Điều đáng nói
là người cung tiến đã rất cẩn thận sưu tầm mẫu nghê đá trong các đình
chùa cổ Việt Nam làm mẫu cho thợ đá chế tác, tránh không để nghê đá Việt
Nam biến dạng thành sư tử Trung Hoa, mà ta gặp khá nhiều tại các di
tích được tôn tạo những năm gần đây. Trong khuôn viên Đền còn giữ được
nhiều tấm bia cổ và nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi.
Sau khi làm lễ dâng hương, ông
Nguyễn Danh Lý trưởng thôn Sài Sơn dẫn chúng tôi đi thăm toàn bộ di tích
và hào hứng kể về lịch sử ngôi đền. Hàng năm vào ngày 8 tháng giêng là
ngày mất của Tướng công, dân ba xã tổ chức tế lễ rất to, khách thập
phương đổ về nườm nợp. Chỉ vào hồ nước bên Đền ông Lý cho biết, chúng
tôi đang vận động nhân dân trồng hoa súng ở hồ để tôn vinh nhà Ngài, một
danh tướng đã có công với dân với nước. Xã cũng có kế hoạch thay rào
gạch quanh Đền bằng rào thoáng để tôn thêm vẻ đẹp của quần thể di tích.
Bài và ảnh Đỗ Quang
Đền Tam Xã
Toà đại bái mới xây dựng năm 2009
Đoàn họ Đỗ Việt Nam
Nội điện
Xem bia cổ
Cây đa nghìn tuổi
Đoàn họ Đỗ Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam và Ban quản lý di tích
