|
Người
cao tuổi với thế sự
(Suy
ngẫm nhân dịp kỷ niệm Cách mạng tháng Mười Nga và nhân Hội nghị TW lần thứ 4 khóa XI bàn về Xây dựng Đảng)
CÙNG SUY NGẪM LẠI
NHỮNG BÀI HỌC TỪ LIÊN XÔ CŨ !
Tùy Thao
Hai chục năm qua, kể từ khi Liên Xô sụp đổ cho đến nay,
thế giới vẫn tiếp tục khai thác, tìm hiểu về sự kiện có tầm thế kỷ này. Những
người Cộng sản (CS) chân chính và nhân loại tiến bộ muốn đi sâu phân tích, lý
giải nhũng bài học về mô hình đích thực của chủ nghĩa xã hội, về nguyên nhân chủ
quan của sự sụp đổ đó. Lớp người cao tuổi chúng ta thường hay suy ngẫm về thế
sự, nhân tình, nên cũng không hề thờ ơ với đòi hỏi đó trong nhận thức và tình
cảm của mình. Trong dịp kỷ niệm Cách mạng tháng Mười Nga năm nay, khi đọc một
số bài viết về vấn đề này, tôi thấy tâm đắc với bài viết của PGS TS Hà Mỹ Hương
đăng tải trên Tạp chí Cộng sản số 829 (tháng 11/2011). Bài viết cũng đề cập đến
nhiều vấn đề liên quan đến nội dung của Hội nghị TW 4 khóa XI vừa bàn về công
tác Xây dựng Đảng. Tôi xin phép được nêu một số thu hoạch cá nhân qua đọc bài
viết đó để cùng trao đổi.
Ngay từ tiêu đề của bài viết, bạn đọc đã có
thể thấy được ý tưởng của tác giả là muốn khắc họa cho mọi người một bài học
sâu sắc nhất, cốt tử nhất, rút ra từ sự kiện này, đó là bài học về xây
dựng niềm tin trong nhân dân.
1- Hai dấu hiệu (hiện tượng) dễ thấy nhất được
tác giả tái hiện lại rất ấn tượng ngay phần đầu bài viết đã khơi gợi lại một sự
khẳng định tất yếu, không thể phản bác về vai trò của niềm tin từ nhân dân đối
với sự thành bại của cuộc cách mạng.
Dấu hiệu mở đầu, gắn chặt với thắng lợi của
cuộc Cách mạng tháng Mười Nga và dẫn đến việc thành lập nhà nước Liên Xô, là niềm tin vững chắc của nhân dân lao động
đối với sự lãnh đạo của Đảng CS. Lúc đó lực lượng của Đảng Công nhân xã hội dân
chủ Nga (sau này là Đảng CS Liên Xô) rất nhỏ bé (chỉ với khoảng 24 000 đảng
viên) so với các chính đảng khác (70 000, 200 000, thậm chí là 800 000), nhưng
Đảng đã lãnh đạo thành công cuộc Cách mạng “mười ngày rung chuyển thế giới” đó.
Bởi bên cạnh lực lượng của Đảng còn ít ỏi thì đã có hàng triệu quần chúng công
nhân, nông dân Nga tự nguyện đứng lên, sát cánh cùng với Đảng, tạo nên một liên
minh vững chắc của đông đảo quần chúng lao động. Đó chính là nhân tố cơ bản, là
lực lượng quyết định dẫn đến thành công của cuộc Cách mạng tháng Mười, năm 1917.
Dấu hiệu thứ hai, xuất hiện sau đó hơn 70
năm, lại báo hiệu tai họa khủng khiếp về sự sụp đổ chế độ Liên Xô, sự mất chính
quyền và tan rã của Đảng CS Liên Xô. Dấu hiệu đó chính là sự mất lòng tin của nhân dân đối với Đảng CS. Mặc dù lúc đó (cuối
năm 1991) Đảng CS Liên Xô đã có đến gần 20 triệu đảng viên. Thế nhưng khi Đảng
CS đã mất chính quyền và chính quyền mới này đã dám ra các sắc lệnh cấm Đảng CS
hoạt động, tịch thu tài sản và phương tiện hoạt động của Đảng,...mà lúc đó
trong cộng đồng xã hội Liên Xô không có lấy một cuộc biểu tình quần chúng nào,
một cuộc bãi công nào...chống lại các sắc lệnh bất hợp pháp (trái hiến pháp) này
!?...Kể cả khi có cả những đám đông khổng lồ tập hợp ở Quảng trường lớn cạnh
tòa nhà Ban Chấp hành TW Đảng CS Liên Xô mà họ vẫn không làm gì để bảo vệ Đảng
!...Tác giả đã gọi sự thực phũ phàng, đau đớn này là thất bại chính trị của
Đảng CS Liên Xô. Đối với một chính đảng cầm quyền thì thất bại chính trị chính
là sự cáo chung cho vai trò cầm quyền của Đảng đó.
2- Có lẽ ở phần chủ yếu của bài viết, tác giả
đã cố gắng chỉ ra và lý giải những nguyên nhân, nhất là nguyên nhân chủ quan,
dẫn đến sự sụp đổ của Liên Xô. Tác giả cho rằng thất bại chính trị là hệ quả tất yếu từ những biến dạng chính trị ngay
trong lòng chế độ Liên Xô. Biến dạng chính trị đã thể hiện ra khá rõ và kéo dài
trong nhiều năm, nhất là trong những năm thực hiện đường lối cải tổ sai lầm, và
thể hiện ra trên mọi phương diện của đời sống kinh tế - xã hội ở Liên Xô. Từ
đường lối và các chính sách cải tổ, thể chế chính trị,...đến cơ chế lãnh đạo và
quản lý của Đảng CS đối với đất nước, từ công tác tư tưởng chính trị của Đảng
đối với đảng viên và xã hội, sự thoái hóa biến chất của đảng viên, nhất là bộ
phận cán bộ cao cấp,...đến sự xa rời thực tiễn, không gắn bó với nhân dân của
Đảng CS, từ sự phân hóa sâu sắc trong cơ cấu xã hội, kể cả trong giai cấp công
nhân,...đến sự mất phương hướng chính trị trong cộng đồng xã hội, nhất là với
lớp trẻ, và kể cả một bộ phận đông đảo đảng viên,...Và tất yếu hậu quả kinh
khủng như đã xảy ra, khi mà niềm tin ở nhân dân đối với Đảng CS đã mất !
Tác giả chỉ cần điểm lại một số biểu hiện bất
thường điển hình ở Liên Xô lúc đó cũng đủ làm cho bạn đọc ngày nay ngạc nhiên,
khó hiểu, tiếc nuối“,...! Chẳng hạn như : Đảng CS Liên Xô tập trung quá mức
quyền lực vào cơ quan Đảng cấp cao (Bộ Chính trị), biến bộ máy Đảng thành cơ
quan siêu quyền lực hoặc thành cơ quan nhà nước, làm thay chức năng của cơ quan
nhà nước, do đó Đảng ngày càng xa rời nhân dân, thoát ly thực tiễn, không nắm
bắt được diễn biến đời sống chính trị - tư tưởng của đảng viên và nhân dân,
Đảng ngày càng lún sâu vào bệnh chủ quan, duy ý chí, quan liêu,...Sự biến dạng
của các thể chế dân chủ cứ tiếp tục đã làm cho nhân dân luôn ở vai trò thụ
động, và sinh ra thờ ơ, lãnh đạm với tình hình đất nước, làm tàn lụi hẳn sự
phát triển của một nền dân chủ đích thực mà đáng lẽ phải có,...! Điều đáng nhắc
lại nữa là Đảng đã dành cho mình quá nhiều đặc quyền, đặc lợi, rất nhiều quan
chức cấp cao của Đảng trở thành những ông chủ tư bản thực sự, với tài sản riêng
rất lớn, với cuộc sống cá nhân và gia đình quá vương giả !...
Tác giả cho rằng sự tích tụ các biến dạng
chính trị như thế, thậm chí còn tệ hại hơn thế, trong toàn bộ các mặt hoạt động
của xã hội Liên Xô trong quá khứ là nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự kiện tháng 8
– 1991 và các sự kiện tiếp theo.
3- Qua phân tích khá cụ thể sự kiện lịch sử
này và hàng loạt các sự kiện tương tự trong lịch sử thế giới mà tác giả đã
chiêm nghiệm, bài viết đã nêu lên những khẳng định không thể khác và có tính
phổ quát. Đó là Đảng mất dân là thất bại đau đớn nhất của Đảng CS Liên Xô; Đó
là một Đảng cầm quyền không tạo dựng được niềm tin vững chắc trong nhân dân thì
không thể tránh khỏi bi kịch đánh mất vai trò cầm quyền; Đó là một Đảng cầm
quyền không được dân tin thì thất bại là điều không thể tránh khỏi !...
Và như một thói quen của văn hóa đọc, chính từ
nội dung bài viết cũng đã khơi gợi cho bạn đọc chúng ta, nhắc nhở trách niệm
của chúng ta là cần phải có những suy ngẫm tiếp nối : “Ôn cố để tri tân”, “Nhìn
bạn để ngẫm mình” ! Tác giả đã giúp chúng ta “Ôn cố” thì chúng ta phải tư duy bước
tiếp theo là “tri tân”. Tác giả đã giúp chúng ta “Nhìn bạn” thì chúng ta phải
tự “ngẫm mình” trong tư duy tiếp nối ! Và hiểu đúng rồi thì mới có phương hướng
hành động đúng, nhằm góp phần thúc đẩy đất nước tiếp tục phát triển bền vững !
Đúng là Việt Nam chúng ta hơn 20 năm nay vẫn đang
trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới. Thành tựu đạt được rất to lớn,
nhưng tồn tại và khuyết điểm cũng khá nhiều và nặng nề. Ở Việt Nam
chúng ta cũng có nhiều biểu hiện tiêu cực tương tự như ở Liên Xô thời kỳ cải tổ
mà bài viết đã nêu. Nhưng liệu mức độ đã nghiêm trọng như ở Liên Xô thời đó
chưa ! Liệu đó có phải là những dấu hiệu của biến dạng chính trị đáng cảnh báo để
Việt Nam
có thể tránh được thất bại chính trị, dẫn đến đổ vỡ như ở Liên Xô ?...
Bài viết còn để mở cho người Việt
chúng ta cùng suy ngẫm !
Tháng 11 năm 2011 – Tháng 1 năm
2012
T T
(Hội Người cao tuổi)
|
