ĐỊA LINH NHÂN KIỆT

Năm nay họ Đỗ Văn La có hai sự kiện vui mừng, mùa xuân vừa đón bà con họ Đỗ cả nước về dự họp mặt truyền thống lần thứ 17, sang mùa hạ lại đón Nữ sinh Việt xinh xắn, tài năng nhất Olympic Vật lý 2014. Đỗ Thị Bích Huệ  là nữ sinh đặc biệt nhất bởi cháu sở hữu tới 3 thành tích cá nhân của kỳ thi.
Đây không phải lần đầu các cháu họ Đỗ giành thứ hạng cao trong các kỳ thi Quốc tế. Liên tiếp trong 02 năm 2007-2008 các cháu Đỗ Xuân Bách và Đỗ Hoàng Anh đã giành huy chương vàng ở các kỳ thi Olympic quốc tế về toán và vật lý. Đặc biệt hai cháu đều là thủ khoa của hai đoàn Việt Nam với số điểm cao nhất.

Tra cứu lịch sử khoa cử Việt Nam thời phong kiến, nếu chỉ tính các vị đỗ đại khoa (tiến sĩ trở lên), thì họ Đỗ có 99 tiến sĩ,  xếp thứ 6 trong số 85 dòng họ có  người  đỗ  tiến sĩ.  Có thứ hạng cao như vậy không thể không nhắc tới họ Đỗ ở làng Bồng Trung, huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa, với hơn 60 vị đỗ đại khoa được ghi trong sách Đăng Khoa Lục. Hay gia đình tiến sĩ Đỗ Túc Khang (1470-1534) ở làng Tác Vĩ, huyện Đông Anh, Hà Nội, cả 05 anh em cùng đỗ tiến sĩ. Sách Đăng khoa lục còn ghi về gia đình họ Đỗ làng An Bài, huyện Phụ Dực, tỉnh Thái Bình có truyền thống hiếu học, học giỏi, đỗ cao. Năm thế hệ cha, con, cháu, chắt, chút liên tục thi đỗ. Một nhà có một Thám hoa, ba Hoàng giáp, ba Tiến sĩ. Hai anh em cùng thi một khoa, cùng đỗ cao, anh Thám hoa, em Hoàng Giáp, cùng vinh quy bái tổ một ngày. Câu đối ở nhà thờ họ ghi lại sự kiện nay như sau:

Toàn tộc lục đại khoa liên đăng ngũ thế

Nhất môn tam Hoàng giáp, hựu trúng tam khôi.

(Năm đời trong một nhà liên tục dự sáu khoa thi lớn (thi Đinh); Một cửa ba Hoàng giáp, một Thám hoa và ba Tiến sĩ).

Xem thế đủ biết, thông minh hiếu học nằm trong Zen di truyền của mỗi gia đình, dòng tộc, được gìn giữ và lưu truyền từ đời này sang đời khác như mạch nguồn không bao giờ cạn.
Địa linh sinh nhân kiệt. Làng Bồng Trung có dòng họ Đỗ, làng Mộ Trạch có dòng họ Vũ, Làng Hành Thiện có dòng họ Đặng… nổi tiếng thi thư. Văn La có mộ Tổ họ Đỗ Việt Nam ắt sẽ còn sản sinh nhiều người hiền tài cho đất nước.

Đỗ Quang