Tiêu chuẩn đánh giá cái đẹp của phương Tây với phương Đông xưa nay vốn khác nhau. Mỗi quốc gia lại có một tiêu chuẩn riêng. Xem các pho tượng được đánh giá là chuẩn mực của phái đẹp thì tượng Ngọc nữ người Việt, tỷ lệ thường thấy khoảng từ 4,5 đến 5 đầu (có nghĩa là chiều cao của một người Việt là bằng 4,5 đến 5 lần khoảng cách từ cằm đến đỉnh đầu), còn vệ nữ châu Âu có tỷ lệ là 7 đến 8 đầu.Vậy mà ở ta hiện nay đáng có su hướng cho rằng cao là đẹp. Cứ đà này, sẽ có các cuộc thi người đẹp cao, người đẹp chân dài không biết chừng !

Vệ nữ MiLo  & Ngọc nữ chùa Dâu

Trong văn học phản ánh khá rõ về tiêu chuẩn cái đẹp thuần Việt. Đẹp như Kiều trong thơ bác học phải là:

"Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da...”

Dân gian có cách nhìn cụ thể hơn:

"Một thương tóc bỏ đuôi gà
Hai thương ăn nói mặn mà có duyên
Ba thương má lúm đồng tiền
Bốn thương răng nhánh hạt huyền kém thua
Năm thương cổ yếm đeo bùa
Sáu thương nón thượng quai tua dịu dàng
Bẩy thương nết ở khôn ngoan
Tám thương ăn nói lại càng thêm xinh".

Tây Âu thiên về nhân trắc học, nên số đo 03 vòng là rất quan trọng, nhưng phương Đông lại trọng nhân tướng học:

- Thà rằng chịu lạnh nằm không, còn hơn lấy gái lẹm cằm răng hô.
- Những người con mắt lá khoai, liếc chồng, chồng chết, liếc trai, trai mù.
- Những người chưa nói đã cười, chưa đi đã chạy là người vô duyên.

Vẻ đẹp của phụ nữ Việt còn gắn với tướng vượng phu, ích tử:

- Những người thắt đáy lưng ong
Đã khéo chiều chồng lại khéo nuôi con

Nói đến Phụ nữ là nói đến cái duyên. Cái duyên thể hiện cái chiều sâu nội tâm, cái duyên trời định, cái duyên đi liền cái số...cho nên : "Người xấu duyên lặn vào trong, bao nhiêu người đẹp duyên bong ra ngoài".

Phụ nữ phương Đông thường ăn mặc kín đáo, các phần cơ thể lộ ra ngoài y phục, hay biểu cảm trên khuôn mặt như nụ cười, ánh mắt, sắc diện… rất được chú ý.

- Cái răng cái tóc là góc con người.
- Những người con mắt lá răm.
Đôi mày lá liễu đáng trăm quan tiền.
- Ai xui má đỏ ,môi hồng
Để anh nhác thấy đem lòng thương yêu.

Đặc biệt nụ cười vẫn là quyến rũ nhất, để thương, để nhớ, để sầu cho ai:

- Tóc em dài em cài bông hoa lý
Miệng em cười có ý anh thương.
- Mình về mình nhớ ta chăng
Ta về ta nhớ hàm răng mình cười.

Tuy có thay đổi theo thời gian, nhưng tựu trung người con gái Việt được coi là đẹp phải thuộc những người da trắng, tóc dài, nét mặt thanh tú, hồn nhiên, dáng người thanh tú mềm mại và cái duyên trời cho thể hiện qua nụ cười ánh mắt….

Nếu cứ phụ thuộc, áp đặt những vẻ đẹp Âu - Mỹ vào người Việt thì vô hình chung tạo ra cái đẹp giả tạo, xa lạ với tâm thức người Việt. Không biết chuẩn Quốc tế thế nào, nhưng rõ là cuộc thi hoa hậu vừa rồi có tiêu chí lạc lõng so với tiêu chí và mong đợi của người Việt.

Từ nay các cuộc thi người đẹp, ngoài những tiêu chuẩn mỹ học phương Tây và đo các vòng 1,2,3..., nên kết hợp với nhân tướng học phương Đông và đo hộp sọ các người đẹp để trừ điểm những trán dô, gò má cao, mặt lưỡi cầy…hay Ngăm ngăm da nâu nhìn lâu mới đẹp, thì hay lắm.