(TNO) Trạm Kiểm soát Biên phòng Lùng Than (Đồn Biên
phòng Dào San, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu) nằm ở bản
Lùng Than, xã Mù Sang, huyện Phong Thổ, cách Đồn hơn 20km đường toàn
rừng sâu núi cao. Doanh trại của đơn vị chỉ đơn giản là ngôi nhà cấp 4
cũ kỹ và gian bếp vách gỗ mái tranh xiêu vẹo. Các cựu chiến binh Dào San
bảo: Lùng Than là nơi bộ đội Biên phòng đổ máu nhiều nhất, từ trước
những ngày tháng 2.1979.
 Trạm Kiểm soát Biên phòng Lùng Than, tháng 2.2015
|
 Cờ Tổ quốc tung bay trên cột cờ Trạm Kiểm soát Biên phòng Lùng Than
|
 Cán bộ Báo Thanh Niên thăm mốc 68 bên bờ sông Nậm Na, thuộc quản lý của Trạm Lùng Than
|
 Thắp
hương tưởng niệm các cán bộ chiến sĩ Biên phòng Dào San hy sinh tại địa
bàn trong cuộc chiến đấu chống quân Trung Quốc tháng 2.1979
|
 Sông Nậm Na, nơi nhiều cán bộ chiến sĩ Công an Vũ trang Lai Châu hy sinh trước ngày 17.2.1979
|
|
|
 Cửa khẩu Ma Lù Thàng (Phong Thổ, Lai Châu) trước kia là chiến trường ác liệt, nay thành trung tâm kinh tế của cả vùng Tây Bắc
|
Bức ảnh chụp chung và lời đề tặng của Thiếu tướng Hà Ngọc Tiếu (khi đó
là Phó Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang) với cán bộ chiến sĩ Đồn Ma Lù
Thàng, sau cuộc chiến đấu chống quân Trung Quốc xâm lược
|
Sôi sục Nậm Na
Sông Nậm Na bắt nguồn từ suối Bản Lĩnh
(Mường Là, Trung Quốc), chảy qua Phong Thổ, hợp lưu với dòng Pa Nậm Cúm
tại cửa khẩu Ma Lù Thàng và đổ ra Sông Đà. Đoạn sông Nậm Na chảy qua
Lùng Than tuy không dài, nhưng luôn ẩn chứa phức tạp - đe dọa từ phía
bên kia biên giới, đặc biệt là năm 1978, khi phía Trung Quốc gia tăng
khiêu khích vũ trang.
Đơn cử: ngày 29.11.1978, Trung Quốc cho 1
đại đội tập kích Trạm Công an Vũ trang Lùng Chan (khi đó thuộc Đồn Ma Lù
Thàng); ngày 29.1.1979, tổ công tác gồm 3 chiến sĩ đang làm nhiệm vụ
tuần tra biên giới dọc sông Nậm Na thì bị 1 trung đội vũ trang Trung
Quốc phục kích tấn công khiến 1 chiến sĩ hy sinh ngay tại chỗ. Chiến sĩ
Bình bị bắt trên đường độc đạo, trong lúc bị dẫn giải, anh Bình đã dùng
võ thuật đánh gục đối tượng áp giải và chạy thoát...
Đặc biệt, ngày 6.2.1979, khi Đại đội 5 Cơ
động của Công an Vũ trang Lai Châu lên lập chốt tăng cường cho Trạm, 11
ngày trước khi nổ súng tấn công toàn tuyến biên giới phía Bắc, phía
Trung Quốc đã cho 2 Đại đội bộ binh tập kích vào chốt Lùng Than của Đại
đội 5 làm 3 chiến sĩ hy sinh
Lịch sử Biên phòng Việt Nam ghi rõ: Trên
tuyến biên giới Việt Trung vào những ngày trước khi nổ ra chiến tranh,
đoạn biên giới Lai Châu đã xảy ra nhiều vụ tập kích vũ trang nhất so với
các nơi khác. Trong đó, ngày 30.1.1979, tại xã Vàng Ma Chải (Phong
Thổ), lính Trung Quốc thấy chiến sĩ Chiến nằm im sau gò mối nổi, tưởng
đã chết nên cho 4 tên sang lấy súng. Khi tốp lính đang lò dò vượt suối,
anh Chiến bất ngờ nổ súng diệt tại chỗ 2 tên, làm bị thương 2 tên…
Nóng bỏng trên toàn tuyến
Theo thống kê của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên
phòng, nếu như năm 1974, lực lượng vũ trang Trung Quốc vi phạm biên giới
phía Bắc hơn 400 lần thì năm 1975, cường độ vi phạm tăng lên 523 lần và
họ còn ngang nhiên tranh chấp 88 điểm với lý do “đó là đất Trung Quốc”.
Địa bàn căng thẳng nhất ở mốc 20, 23, 29,
15, 16 thuộc Lạng Sơn, mốc 53 Cao Bằng, là những vùng có tài nguyên
khoáng sản, rừng gỗ quý và nguồn nước thiên nhiên phong phú.
Không chỉ cố tình vi phạm biên giới, lính Trung còn cố tình nổ súng khiêu khích sát thương nhân dân và chiến sĩ ta.
Leo thang căng thẳng, phía Trung Quốc thực
hiện hành động lấn chiếm đất đai ở nhiều địa bàn hiểm yếu. Ngày
18.9.1978, lính Trung Quốc ở Ái Điểm ồ ạt kéo sang địa phận Chi Ma (Lạng
Sơn), nhổ hết chông ở đoạn giữa mốc 41 và mốc 49; ngày 16.10.1978 ở
Lạng Sơn, lực lượng vũ trang Trung Quốc xâm phạm đồi Cò Mìn, gỡ đi 20
quả mìn…
Nghiêm trọng nhất là ngày 10.2.1979, Trung
Quốc cho 1 tiểu đoàn đánh chiếm đồi 400 (Lạng Sơn), nằm sâu trong lãnh
thổ ta 2 km. Đặc biệt, sáng 25.8.1978, chiến sĩ Lê Đình Chinh (Đại đội
6, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 12 Cơ động Công an Vũ trang) đã bị bọn côn đồ
từ bên Trung Quốc hành hung bằng dao rựa, gạch đá. Anh Lê Đình Chinh
anh dũng hy sinh khi mới 18 tuổi, ngay đỉnh đồi Pò Cốc Phung (bản Nà
Pàn, xã Bảo Lâm), cạnh Đồn Biên phòng Hữu Nghị (Lạng Sơn).
Lịch sử Biên phòng Việt Nam ghi nhận: Nếu
số vụ lấn chiếm lãnh thổ, khiêu khích vũ trang do Trung Quốc gây ra
trong năm 1975 là 234 vụ thì đến năm 1978 con số ấy tăng lên 2.175 vụ
(gấp 10 lần). Chỉ riêng 2 năm 1977-1978, đã có 1.500 vụ phía Trung Quốc
vi phạm biên giới, khiêu khích vũ trang làm ta bị thương 307 người, có
14 người bị Trung Quốc bắt cóc...
Ông Giàng Thìn Lù, nguyên Đồn trưởng Đồn
Công an nhân dân Vũ trang Nghĩa Thuận, Hà Tuyên (nay là Đồn Biên phòng
Nghĩa Thuận, Hà Giang) kể: Cuối năm 1978, khi đang giữ chức vụ Đồn phó
Trinh sát, ông cùng 2 chiến sĩ được giao nhiệm vụ sang Trạm công tác
Công an Biên phòng Bát Bố (Trung Quốc) để đưa thư. Dọc đường đi, tổ công
tác phát hiện nhiều đơn vị Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc triển
khai lực lượng ra biên giới và đối xử với chiến sĩ ta bằng thái độ thù
địch.
Đến Trạm Công an Biên phòng Bát Bố, các ông
bắt gặp binh lính ở đây đang lau chùi các loại vũ khí trang bị. “Thấy
chúng tôi đến, họ vội vàng cất vũ khi đi và giải thích: Đây là ngày kỹ
thuật bảo dưỡng vũ khí định kỳ!” - Ông Giàng Thìn Lù kể vậy và lắc đầu:
“Họ nói dối và chúng tôi thừa biết là họ nói dối. Sáng sớm ngày
17.2.1979, khi bộ binh Trung Quốc tấn công vào chốt của Đồn ở mốc 4. Tôi
nhìn rõ những người lau chùi vũ khí hôm đó điên cuồng xả đạn vào đội
hình của chúng tôi!”...
|
“Ngày 13.2.1979, Bộ Tư lệnh Công an Vũ trang ra Mệnh
lệnh Báo động chiến đấu cấp 1. Đúng 4 ngày sau (17.2.1979), nhà cầm
quyền Trung Quốc phát động cuộc chiến tranh xâm lược nước ta trên biên
giới phía Bắc. Từ phút đầu nổ súng, 47 đồn Biên phòng tuy bị pháo kích,
tấn công nhưng đã đánh trả quyết liệt. Hầu hết các Đại đội Cơ động tỉnh
và các đơn vị của 2 Trung đoàn 12, 16 đã bước ngay vào cuộc chiến đấu
mới. Phía Trung Quốc sử dụng cấp Trung đoàn để đánh vào trận địa 1 Đồn
biên phòng, có nơi họ dùng đến 2 Trung đoàn (Đồn Hữu Nghị Quan), nhiều
trường hợp họ huy động Tiểu đoàn để đánh vào 1 điểm chốt chỉ có 1 Tiểu
đội hoặc tổ đóng giữ.
Khi quân xâm lược đánh tràn qua biên giới với quân số đông và hỏa
lực mạnh, cán bộ chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang vẫn chiến đấu hết
sức ngoan cường, dũng cảm với quyết tâm “1 tấc không đi, 1 ly không
rời”...
(Ký sự lịch sử “Chiến sĩ Biên phòng”, do Thường vụ Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng chỉ đạo nội dung; NXB CAND, năm 1988)
|
