Thất bại khi một dân tộc phải dựa dẫm thánh thần mà đi
Cái sảy nảy cái ung, nếu không cẩn thận, hệ quả của các lễ hội không chỉ dừng lại ở sự nhốn nháo mà còn có nguy cơ đẩy dân tộc đến chỗ yếu đuối, tự ti và bạc nhược.
 |
| Thay vì tiết kiệm,chăm
chỉ lao động,nâng cao năng suất,sáng tạo thì tất cả gửi vào nhang
khói,đồ mã,tiền tiến cúng và những lời cầu khấn ngây ngô. (ảnh minh họa) |
Ngày tế, lễ với công dân nhiều nơi
có văn hóa gần gũi với chúng ta như Nhật, Hàn Quốc, Đài Loan,
Singapore... diễn ra thật thanh bình và giản dị. Vào lúc giao thừa,
người Đài Loan, Nhật Bản cùng nhau quây quần trong nhà. Sáng sớm, họ tới
chùa đánh chuông, cầu mong sự tốt đẹp cho đất nước và nguời thân. Mọi
sự diễn ra thật bình dị, ấm áp và sang trọng. Họ tin vào những gì họ có
và tin vào ngày mai, cho dù Nhật là quốc gia nằm ở chỗ vỏ Trái đất yếu
nhất, chịu rủi ro cao nhất nhưng phong thái của họ toát lên một vẻ ung
dung tự tại.
Lễ hội là tấm gương phản chiếu thái độ
sống của một dân tộc. Cứ đến ngày tết và các lễ sau tết, ngày thi cử
thì cả đất nước ta sôi lên sùng sục. Mọi người đổ đến chùa chiền, miếu
mạo để cầu xin sự phù hộ của thánh thần.
Có rất nhiều người đi hàng chục ngôi
chùa, rủ nhau trở thành hội đi chùa, tạo ra một mùa hành hương. Trong số
đó có không ít quan chức nhà nước đi miếu, chùa bằng xe biển số xanh,
nhất là các bà vợ của họ. Họ dâng sớ cầu xin đủ thứ trên đời, nào cầu
an, cầu lộc, cầu tài, cầu tình, cầu duyên, cầu tự và cả những thứ “độc
địa” khác nữa.
Hàng triệu con người bỏ thời gian đi
tới những nơi được coi là linh thiêng với thái độ hối hả, lo lắng, sợ
sệt, tự ti chen lẫn khoe mẽ. Nhiều tỉ đồng tan thành mây khói nuôi dưỡng
cho niềm tin mơ hồ nhưng rất mãnh liệt.
Lễ hội ở các nơi trên thế giới có thể
đông nhưng bát nháo như ở ta thì cực hiếm. Chúng đan xen rất nhiều thái
cực và nhiều tâm thế. Ngoài ái, ố, hỉ, nộ ra thì còn biết bao nhiêu
chuyện bi hài khác diễn ra trong lễ hội. Người hoan hỉ khi cướp được lộc
thánh, người đau khổ vì cầu chưa xong đã mất tài sản, kể cả mất mạng.
Giá như mọi người biết rằng “lộc
thánh” như miếng vải có ấn triện đỏ đỏ, hoa tre là bùi nhùi ở đầu thanh
tre, tiền của chúa là những miếng giấy bản được in mệnh giá thủ công,...
nào đâu phải của “thánh”, của “chúa” mà chỉ là do một
ai đó người trần mắt thịt tạo ra. Rất có thể trong số họ chả thiếu người
bất hảo đã hà hơi thêu dệt nên ảo ảnh, được những người có thế lực tiếp
tay đẩy lên thành thứ “thiêng”.
Hối hả, giành giật, chen chúc, xô xát,
chặt chém, lừa lọc, chửi bới, hối hận, cay cú, máu me,... là trạng thái
tâm thần của lễ hội chúng ta. Từ “phụ mẫu của dân” đến tất cả con dân
của một đất nước phải vịn vào thánh thần mà đi tới tương lai thì quả
thật đất nước đang có vấn đề, vượt ra khỏi tâm linh trong sáng mà chuyển
sang một trạng thái cực đoan khác. Không thể kéo dài tình trạng này
được nữa, những người có trách nhiệm cần phải có nhận thức đúng, phải có
thái độ đúng và hành xử đúng.
Bác Hồ nói một quốc gia dốt là một quốc
gia yếu, mà u mê là một biểu hiện của dốt nát. Một dân tộc dựa dẫm thánh
thần không thể nào là một dân tộc mạnh khỏe.
TS Nguyễn Minh Hòa (Pháp luật TPHCM)
|
