|
|
|
|
Bhutan - Đất nước kỳ lạ |
|
|
24/04/2015 |
Bhutan - Đất nước kỳ lạ
Dù
còn hơn 30% dân số thuộc diện nghèo, nhưng ở Bhutan, không ai lo bị
đói, lo ốm đau không có tiền thuốc men hay lo con cái mình thất học.
 -
Một đất nước nơi gần một nửa dân số không biết chữ và hơn 30% thuộc
diện nghèo. Nhưng đó cũng là một trong những đất nước hạnh phúc nhất thế
giới, nơi đa số người dân thỏa mãn với cuộc sống của mình và hầu hết du
khách đã đến một lần đều muốn quay trở lại.
Đứng ngoài thế giới văn minh
Trước
năm 1974, nhiều người không biết đến sự tồn tại của một đất nước Bhutan
nhỏ bé, lọt thỏm giữa trập trùng rừng núi của dãy Himalaya. Khi ấy,
người nước ngoài không được phép nhập cảnh vào Bhutan và người Bhutan
không có điều kiện để đi ra nước ngoài.
|
|
|
Tòa nhà Chính phủ ở phía bắc thủ đô Thimphu. Với hơn 60% diện tích lãnh
thổ còn rừng bao phủ, ngay cả các đô thị lớn của Bhutan cũng tràn ngập
màu xanh.
|
Hơn 30 năm sau, Bhutan
vẫn gần như đứng ngoài thế giới văn minh. Đây là quốc gia cuối cùng có
sóng truyền hình (năm 1999). Cả nước chỉ có duy nhất một sân bay, với
một đường băng, nơi máy bay chỉ có thể lên xuống vào ban ngày, trong
điều kiện thời tiết tốt. Trên khắp thế giới, chỉ có 8 phi công có đủ khả
năng và bản lĩnh để được phép hạ cánh ở Bhutan.
Ở Bhutan, đường xá là
một khái niệm xa xỉ. Con đường quốc lộ chính nối từ Đông sang Tây có bề
rộng tiêu chuẩn chỉ 2,5 m, ngoằn ngoèo trườn qua các sườn dốc dựng đứng,
khiến cho việc lái xe, dù chỉ với tốc độ 15km/h, cũng trở thành một môn
thể thao mạo hiểm.
Thủ đô duy nhất không có đèn giao thông
Sân bay duy nhất của
Bhutan, nằm cách thành phố Paro 6km, đón tiếp khách phương xa bằng những
thửa ruộng bậc thang vàng óng ả, tỏa ra một mùi hương no ấm của lúa
chín. Phía sau những thửa ruộng ấy, Paro mở ra đột ngột như một câu
chuyện cổ tích.
Những tu viện Phật giáo
Tây Tạng trầm mặc trong khói hương, thấp thoáng bóng cà sa đỏ thắm của
các vị tu hành. Những khung cửa chạm trổ cầu kỳ, treo đầy những chùm ớt
chín., lấp ló nụ cười nửa thân thiện, nửa tò mò của các cô bé, cậu bé má
đỏ hồng. Những con phố nhỏ, sạch bong và yên tĩnh, được viền bằng
những ngôi nhà xinh xắn sơn màu trắng hoặc vàng nhạt. Cảnh vật nhuốm màu
thời gian huyễn hoặc như hiện ra từ một quá khứ xa xôi.
|
|
|
Những ngôi nhà mang dáng vẻ cổ xưa, với khung cửa chạm trổ cầu kỳ, treo đầy những chùm ớt chín đỏ
|
Kiến trúc Bhutan gây ấn
tượng mạnh và hoàn toàn khác biệt với tất cả những quốc gia còn lại
trên thế giới. Tất cả nhà cửa ở đây, dù mới xây, đều mang dáng vẻ cổ
xưa. Không có bóng dáng của cao ốc hiện đại theo lối kiến trúc hình hộp
phương Tây. Nhà nước Bhutan có quy định rất rõ ràng về chiều cao cũng
như phong cách của các tòa nhà để đảm bảo mọi đô thị đều là một thể
thống nhất, hài hòa, phản ánh rõ nét sắc thái văn hóa truyền thống của
đất nước.
Ở Paro hay kể cả
Thimphu, thủ đô đồng thời là thành phố lớn nhất của Bhutan, hầu như
không có cảnh tắc đường. Xe cộ ít nên không khí rất trong lành. Thimphu
có lẽ là thủ đô duy nhất trên thế giới không có đèn tín hiệu giao thông.
Trước kia, ở đây cũng đã từng có một cái, nhưng người dân không thích
vì cho rằng nó kệch cỡm và không hài hòa với cảnh quan chung. Vì thế,
chính quyền thành phố đã cho dỡ bỏ và thay vào bằng một cảnh sát.
4 "nguyên liệu" làm nên Hạnh phúc
Đối với người dân
Bhutan, vị vua thứ tư, Jigme Singye Wangchuck được coi như Phật sống
(hầu hết các gia đình ở Bhutan đều tự nguyện treo ảnh nhà vua). Chính
ông là người đề ra tiêu chuẩn Tổng mức Hạnh phúc Quốc gia (Gross
National Happiness - GNH) để đánh giá mức độ phát triển của đất nước,
thay cho các chỉ số kinh tế như GNP hay GDP. Bhutan là quốc gia đầu tiên
và duy nhất trên thế giới áp dụng GNH.
Nhà vua cho rằng, 4
điểm mấu chốt để làm nên Hạnh phúc Quốc gia là: phát triển bền vững, bảo
vệ môi trường, bảo tồn văn hóa và lãnh đạo tốt. Tất cả các luận điểm
này đều được vua Jigme Singye Wangchuck thực thi một cách hiệu quả.
Bhutan mở cửa để phát
triển kinh tế du lịch, nhưng đồng thời áp dụng chính sách chặt chẽ để
hạn chế số lượng du khách hàng năm trong khả năng đáp ứng của cơ sở hạ
tầng địa phương và không ảnh hưởng đến môi trường cũng như các di sản
văn hóa.
|
|
|
Taktshang, tu viện Phật giáo nổi tiếng nhất ở Bhutan.
|
Cách quản lý số lượng
du khách cũng rất độc đáo. Bhutan không hạn chế cấp visa, nhưng quy định
mọi du khách đều phải mua tour chọn gói của các công ty do nhà nước cấp
phép hoạt động, với mức phí tối thiểu cho một ngày lưu trú là 200 USD.
Mức giá khá cao này giúp ngành du lịch Bhutan, dù chỉ phục vụ một lượng
khách nhỏ, nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu lợi nhuận và bảo tồn.
Theo sắc lệnh của nhà
vua, cứ đốn 1 cây xanh vì bất cứ mục đích gì thì đều phải trồng bù 3 cây
mới. Nhờ thế mà cho đến nay, hơn 60% diện tích Bhutan vẫn còn rừng bao
phủ và 1/4 lãnh thổ là các công viên quốc gia. Túi nylon bị cấm sử dụng.
Thuốc trừ sâu, thuốc kích thích tăng trưởng và chất bảo quản là những
thứ xa lạ với nông dân. Những chính sách tích cực này giúp Bhutan có môi
trường nguyên sơ và hệ sinh thái đa dạng vào bậc nhất thế giới.
Không truyền hình bạo lực, không MTV, không tội phạm
Rất ít quốc gia có thể
bảo vệ bản sắc văn hóa như Bhutan. Đường phố tràn ngập sắc màu rực rỡ
của gho (áo khoác dài đến đầu gối, thắt lưng ở ngang eo, dành cho nam
giới) và kira (váy quấn của phụ nữ). Đa số người dân Bhutan mặc những
trang phục truyền thống này hàng ngày, theo quy định của nhà vua.
|
|
|
Đường phố tràn ngập sắc màu rực rỡ của gho (áo khoác dài đến đầu gối,
thắt lưng ở ngang eo, dành cho nam giới) và kira (váy quấn của phụ nữ).
|
Giá trị văn hóa Bhutan
không chỉ nằm ở vẻ bề ngoài của người dân mà còn ghi dấu đậm nét trong
tính cách họ, chân thật và hướng thiện theo đúng tinh thần Phật giáo
(đạo Phật là quốc giáo ở Bhutan với hơn 70% dân số là Phật tử).
Khi cho phép triển khai
truyền hình và internet, nhà vua đã nghĩ đến việc ngăn chặn tác động
xấu mà những sản phẩm của văn minh phương Tây này gây ra cho người dân.
Các kênh truyền hình có tính chất khiêu dâm, bạo lực (kể cả kênh thể
thao Ten Sports vì kênh này dành một thời lượng lớn cho môn đấu vật),
Fashion TV và kênh âm nhạc MTV đều bị cấm ở Bhutan. Chẳng ngạc nhiên khi
ở thế kỷ 21, vương quốc này vẫn hầu như không có nạn trộm cướp, giết
người và ma túy.
Trong một cuộc khảo sát
năm 2005, 45% người dân Bhutan cho rằng họ rất hạnh phúc, 52% cảm thấy
hạnh phúc và chỉ có 3% chưa hài lòng về cuộc sống của mình. Bhutan là
một trong 10 nước đứng đầu thế giới về mức độ thỏa mãn của người dân và
là nước duy nhất trong nhóm này có mức thu nhập tính theo đầu người chỉ
hơn 1.800 USD.
|
|
|
Một trường học ở Bhutan. Ở đây, các em không phải đóng tiền và còn được phát thức ăn, sách vở
|
Không hạnh phúc sao
được khi trẻ em đi học không phải đóng bất cứ khoản tiền nào mà còn được
trợ cấp sách vở, lương thực. Người dân và kể cả du khách đều được chăm
sóc sức khỏe hoàn toàn miễn phí. Dù còn hơn 30% dân số thuộc diện nghèo,
nhưng ở Bhutan, không ai lo bị đói, lo ốm đau không có tiền thuốc men
hay lo con cái mình thất học.
Từ bỏ quyền lực vì lợi ích quốc gia
Điều duy nhất khiến dân
chúng cảm thấy không hạnh phúc có lẽ chính là quyết định chuyển thể chế
nhà nước từ quân chủ chuyên chế sang quân chủ lập hiến do chính vua
Jigme Singye Wangchuck đề ra.
Ông cho rằng, quyền lực
tuyệt đối nằm trong tay nhà vua chỉ mang lại lợi ích cho đất nước khi
đó là một vị vua sáng suốt, tận tụy. Nếu trong tương lai, người lên ngôi
không có đủ năng lực hay đạo đức thì đất nước sẽ thiệt hại nặng nề.
Chính vì thế, Bhutan
phải dân chủ hóa, chuyển quyền lựa chọn người điều hành đất nước vào tay
nhân dân, thông qua việc bầu cử nghị viện. Đây là điểm mấu chốt để thực
hành lãnh đạo tốt, một trong 4 nhân tố cấu thành nên Hạnh phúc Quốc
gia. Cuộc bầu cử nghị viện đầu tiên ở Bhutan được tổ chức đầu năm 2008.
|
|
|
Vua Bhutan thứ 4, Jigme Singye Wangchuck, trao lại vương miện cho con trai trong lễ đăng quang
|
Quyết định dân chủ hóa
đất nước khi đó không làm cho người dân Bhutan hạnh phúc, vì họ đã rất
hài lòng với sự lãnh đạo của nhà vua. Họ không biết sự thay đổi liệu có
mang lại điều gì tốt đẹp hơn những cái họ đang có, hay chỉ dẫn đến xung
đột và tranh chấp giữa các đảng phái chính trị.
Rất nhiều người đã đến
trước Hoàng cung, cầu xin nhà vua tiếp tục nắm giữ quyền lực tuyệt đối.
Để thuyết phục người dân về lợi ích của dân chủ hóa, vua Jigme Singye
Wangchuck đã cho con trai mình (vua Bhutan thứ 5) đi khắp đất nước, gặp
gỡ mọi tầng lớp nhân dân. Vị vua 28 tuổi, tốt nghiệp đại học Oxford,
đăng quang tháng 11/2008, là vị vua đầu tiên của chế độ quân chủ lập
hiến tại Bhutan.
Chí Quân (Biên dịch tổng hợp
BHUTAN –“CÕI TÂY PHƯƠNG CỰC LẠC CUỐI CÙNG”
Trong sự mơ hồ của
một người lần đầu tiên đặt chân đến đây, một điểm đến mà nhiều người mơ
ước, chắc chắn bạn sẽ ngạc nhiên trước những gì hiện ra trước mắt bạn.
Một đất nước Bhutan được mệnh danh là nơi hạnh phúc nhất thế giới. Vậy
điều gì đã khiến cho Bhutan có được những điều tưởng chừng như trong mơ
ấy?
Trải dài trên triền
của dãy Himalaya huyền thoại, giáp ranh với cao nguyên Tây Tạng, một
phía kia là Ấn Độ, với dân số hơn 700.000 người phân bố khá đều trên
diện tích gần 47.000 km vuông, cho đến những năm cuối của thế kỷ 20,
Bhutan vẫn là một nơi gần như tách biệt hoàn toàn với thế giới bên
ngoài.
Một đất nước khuôn
phép đến lạ kỳ. Gần như 100% người dân Bhutan theo đạo Phật và được trị
vì bởi chính phủ hoàng gia. Tinh thần kính vua thờ Phật thể hiện rất rõ
trong đời sống của người dân, trong bất kỳ ngôi nhà nào cũng có hình ảnh
của Hoàng tộc, trong đó có Shabrung (người lãnh binh thống nhất Bhutan
vào thế kỷ 17) và cả đại sư Liên Hoa Sinh – (người đã mang đạo Phật vào
đất nước Bhutan).
Giáo lý nhà Phật
được dùng như kim chỉ nam trong cuộc sống thường nhật của người dân và
cũng là một trong những cốt lõi cơ bản để xây dựng luật pháp của chính
phủ hoàng gia. Từ trang phục, cách sinh hoạt đến những vấn đề lớn hơn
như giáo giục, y tế, bảo vệ môi trường thiên nhiên…đều có những quy tắc
chuẩn mực của nó.
Ở Bhutan, người dân
bắt buộc phải mặc quốc phục khi đi làm, hoặc đến những nơi tôn nghiêm,
bình thường bạn cũng thấy họ mặc quốc phục như một thói quen, như để
minh chứng cho sự trung thành và tôn kính.
Quốc Vương và Hoàng Hậu - Ảnh: Internet
Quốc phục cho Nam
giới thì được gọi là “Gho” đó là một bộ trang phục gồm chiếc áo khoác
rộng tay, dài đến gối, buộc thắc ngang hông, bên trong mặc quần sọt,
chân mang giày với vớ cao đến gối. Còn quốc phục của Nữ Giới được gọi là
“kira” gồm áo dài tay và váy dài đến gót chân. Trông thật rườm rà nhưng
khi quan sát kỹ bạn mới thấy nó rất tiện lợi và người dân Bhutan được
mặc nó từ khi mới lên 3, nên cảm giác chắc chắn sẽ thoải mái như chúng
ta mặc trang phục bình thường.
Quốc phục Bhutan, chỉ khác nhau về chất liệu, trang trí.
Không nguy nga tráng
lệ, nhưng khi nhìn những ngôi làng hay phố phường ở Bhutan bạn sẽ thấy
có một nét đặc trưng rất riêng, nhà xây tường gạch, quét vôi trắng, mái
ngói, kèo gỗ, cửa gỗ…rất ít sự khác biệt giữa nhà này với nhà khác.
Điều mà khiến cho
người dân Bhutan bớt đi rất nhiều những gánh nặng lo toan, chính là
những chính sách mà chính phủ dành cho họ: Y tế, giáo dục tất cả đều
miễn phí, người dân nông thôn xây nhà có thể mua gỗ hay vật tư khác của
nhà nước với giá rất rẻ, đôi khi chỉ bằng 1% - 2% giá thị trường. Đáng
nói thêm nữa là cả hoàng tộc cũng ở những ngôi nhà bình thường như người
dân, cung điện chỉ là nơi làm việc, nên cũng không lạ lắm khi người dân
rất tôn kính và yêu quý nhà vua của mình.
70% diện tích Bhutan
được bao phủ bởi cây rừng, núi non trùng điệp, tiếng chim kêu rộn ràng,
dưới suối là những đàn cá tự do tung tăng, một khung cảnh yên bình kỳ
lạ mà bạn khó có thể tìm thấy ở bất kỳ đâu trên hành tinh này.
Luật pháp Bhutan cấm
chặc phá cây rừng, giết hại muôn thú…và từ cuối năm 2004 Bhutan cấm hẵn
việc mua bán và hút thuốc lá, trở thành một quốc gia không khói thuốc
đầu tiên trên thế giới.
70% người dân Bhutan
sống bằng nghề nông, chủ yếu là hoa màu một phần tiêu thụ trong nước,
một phần xuất khẩu sang Ấn Độ. Ở Bhutan không trồng được lúa, nên nó
được nhập khẩu từ Ấn Độ. Bữa cơm của người dân chủ yếu là rau củ, rất ít
thịt cá, có chăng thì cũng chỉ là một lượng rất nhỏ cũng được nhập
khẩu.
Thu nhập bình quân
1400$ là một con số không lớn, nhưng những thứ chính yếu trong đời sống
đã được chính phủ chăm lo đến mức người dân không còn gì để lo lắng,..có
lẽ vì những điều đó mà cuộc sống người dân Bhutan được cho là hạnh phúc
nhất thế giới, một trong những điều mà bất kỳ ai, bất kỳ quốc gia nào
trên hành tinh này đều mong muốn đạt được.
Vào năm 1972, Quốc
vương Jigme Singye Wangchuck đã đưa ra một khái niệm để đánh giá sự phát
triển của Bhutan, đó là “Tổng hạnh phúc quốc gia” GNH (Gross National
Happiness) thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia và họ nhận ra rằng, có
nhiều quốc gia với nền kinh tế thịnh vượng nhưng lại đối mặt với hàng
loạt những rắc rối xung quanh cuộc sống của người dân, nạn bạo hành,
trộm cướp, thất nghiệp,…
Trong một chừng mực
nào đó, bạn có thể thấy rằng, việc tạo ra con số cao nhất có thể cho GNH
là một việc không hề dễ dàng, nhưng Bhutan đã biến nó thành khái niệm,
khái niệm đó là:
GNH = Giữ gìn bản
sắc văn hóa dân tộc + Phát triển kinh tế với những chiến lược bền vững +
Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên + Luật pháp cai trị hiệu quả.
Và thực hiện nó một cách rất nghiêm túc để đạt được điều gần như không thể.
Cũng chính ý thức
gìn giữ bản sắc dân tộc, mà Bhutan rất hạn chế cấp visa nhập cảnh cho
khách du lịch, họ cho rằng khách du lịch có thể sẽ làm xáo trộn cuộc
sống người dân của họ và chính phủ cũng đã đưa ra rất nhiều biện pháp
khác nhau để thực hiện điều này.
Chứng kiến cảnh vật
thiên nhiên hùng vĩ, môi trường trong lành, cuộc sống yên bình và hạnh
phúc của người dân, khi bạn đặt chân đến đất nước này, chắc hẵn bạn sẽ
không bất ngờ khi người ta gọi đó là “Cõi tây phương cực lạc cuối cùng”….
- Để đến
Bhutan thì bạn có 2 cách: Bằng đường bộ qua cửa khẩu Phuntsholing - Ấn
Độ, hoặc đường hàng không từ Thái Lan, Ấn Độ, Nepal. Bhutan chỉ có duy
nhất 1 sân bay quốc tế Paro, 2 sân bay còn lại chỉ bay nội địa. Đó cũng
chính là 2 cửa ngõ duy nhất để nhập cảnh vào Bhutal.
- Để có thể
xin được Visa Bhutan, bắt buộc phải đăng ký theo đoàn và qua 1 công ty
du lịch Bhutan. Chi phí tối thiểu bạn phải trả cho 1 người lưu trú 1
ngày là 250 USD (gồm chi phí ăn uống, khách sạn, xe đưa đón), giá này là
bắt buộc, nên tùy theo số lượng người và các yêu cầu khác mà sẽ có
những mức giá khác nhau nhưng sẽ không dưới 250$.
- Bạn được
phép tham quan các đền chùa, nhưng không được chụp ảnh nội thất, khi đến
những nơi trang nghiêm, bắt buộc bạn phải mặc trang phục chỉnh tề, quần
dài, áo có cổ và mang giày có vớ, không được mang giày vào trong.
- Thuốc lá bị cấm tuyệt đối tại Bhutan, mức án sẽ từ 2 – 5 năm tù giam cho các hành vi vi phạm.
- Người dân
Bhutan rất thân thiện và mến khách, họ sẵn sàng giúp đỡ bạn khi cần, hãy
làm quen và trò chuyện với họ, rất nhiều người nói được tiếng Anh.
- Không bắt
cá, giết thú, chặt cây, hái hoa,…những hành vi đó có thể sẽ làm phiền
lòng người dân và khiến cho nhà chức trách phải chú ý đến bạn.
Giờ thì mời bạn hãy cùng tôi khám phá một vài địa điểm ở Bhutan nhé…
Thủ đô ngày nay của
Bhutan là Thimphu, cách sân bay quốc tế Paro khoảng 90 phút đi xe, nhưng
chúng tôi đến đây từ cửa khẩu đường bộ Phuntsholing, tính luôn cả thời
gian dừng chụp ảnh dọc đường và ăn trưa thì phải mất gần 12 giờ. Nên khi
đến đây thì trời đã về chiều, cả đoàn tranh thủ khám phá thủ đô và ghé
thăm 1 ngôi đền.
Trên đường từ
Phuntsholing đến Thimphu, núi non trùng điệp, những khúc cua ngoạn mục,
hoa đào nở rộ khắp nơi...một khung cảnh thiên nhiên thật tuyệt vời...
Ghé thăm một ngôi đền, trải nghiệm không khí về chiều của khu trung tâm thủ đô Thimphu
Trong căn phòng nhỏ
này, mỗi cây nến là tượng trưng cho một linh hồn của người đã khuất, bạn
không được vào trong chụp ảnh, nên tôi đành đúng bên ngoài chụp vào
Thủ đô Thimphu nằm lọt thỏm trong một thung lũng
Không còn nhiều thời
gian nữa, chúng tôi quay về KS nghỉ ngơi sau một ngày dài di chuyển. Ở
Thimphu chỉ có bấy nhiêu thôi, sáng sớm hôm sau, cả đoàn tiếp tục đi về
hướng Paro. Hic lẹ quá! :)
|
|
| |
|
|
|
