Lời “tiên tri” của vị đại sứ Mỹ đầu tiên

Chỉ còn ít ngày nữa (11/7), Việt Nam và Hoa Kỳ cùng kỉ niệm 20 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Đây là bước tiến khổng lồ trong quan hệ hai nước từng được coi là thù địch. 40 năm sau khi người lính Mỹ cuối cùng rút khỏi Việt Nam, quan hệ giữa hai nước ngày càng phát triển bền vững. Hiện, Việt Nam đã trở thành nước đứng đầu trong ASEAN về xuất khẩu vào Mỹ, còn Mỹ là nhà đầu tư lớn thứ 7 tại Việt Nam. Năm 2013, hai nước đã ký quan hệ đối tác toàn diện.

Việc đặt quan hệ ngoại giao là thành tựu to lớn của Chính phủ và nhân dân hai nước mà một trong những người có vị trí rất quan trọng, đó là tổng thống Bill Clinton.

Cách đây 15 năm (11/2000), khi còn đương nhiệm, tổng thống Bill Clinton cùng phu nhân và con gái lần đầu tiên sang thăm Việt Nam. Trong bài diễn văn đáp từ, vị Tổng thống thứ 42 của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã xúc động: “'Nhân dân Hoa Kỳ vui mừng vì đã đến lúc chúng ta có thể trở thành đối tác. Như trong Truyện Kiều đã nói: 'Sen tàn cúc lại nở hoa - Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân'. Nay ký ức băng giá về quá khứ đã bắt đầu tan, những phác thảo của một tương lai ấm áp chung đã bắt đầu hình thành. Cùng nhau chúng ta hãy tận hưởng mùa xuân ấm áp này - (Báo Nhân Dân, 18-11-2000)”.

Nhân dịp kỉ niệm trong đại năm nay, cựu tổng thống Clinton lại sang Việt Nam, dự buổi lễ trang trọng kỷ niệm ngày Quốc khánh Hoa Kỳ và 20 năm quan hệ ngoại giao Việt - Mỹ được Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam tổ chức.

Đây là lần thứ 5, ông Clinton đến thăm Việt Nam và lần nào cũng vậy, ông đều nhận được sự chào đón nồng hậu.

Lần này, theo tường thuật của báo Vietnam Net, ông Bill Clinton bước lên bục trong tiếng vỗ tay vang dội của quan khách. Vị cựu tổng thống chia sẻ sự xúc động: "Việc bình thường hóa quan hệ với Việt Nam đối với tôi vừa có lý do cá nhân, vừa mang ý nghĩa địa chính trị chiến lược, là một trong những việc quan trọng nhất tôi làm được trong nhiệm kỳ của mình", ông Bill Clinton nói.

"Câu chuyện này rất có ý nghĩa, vì 20 năm trước, nói chuyện bình thường hóa quan hệ với Việt Nam với một thế hệ như của tôi là rất khó khăn. Người Mỹ lúc đó đều biết một ai đó bỏ mạng hoặc bị thương ở chiến trường Việt Nam. Lúc đó, người ta đã nghĩ chúng tôi điên rồ… Nhưng khi những người VN chấp nhận chúng tôi và chúng tôi chấp nhận VN, cả hai chúng ta đều được giải phóng", cựu tổng thống tâm sự.

Câu chuyện của cựu tổng thống Hoa Kỳ đặc biệt xúc động khi ông nhớ lại hình ảnh cách đây 15 năm, ông trực tiếp chứng kiến những người nông dân Việt Nam tham gia tìm kiếm hài cốt lính Mỹ.

"Khi tôi trở lại Việt Nam và thăm thực địa nơi những người Mỹ và Việt Nam cùng tìm kiếm dấu tích một phi công Mỹ rơi trong chiến tranh Việt Nam, có cả con của phi công đó. Họ còn bé khi người cha hy sinh, giờ đây, nhìn những người Việt Nam lội bùn tìm kiếm từng mảnh xương của cha mình, họ không cầm được nước mắt. Hillary đứng cạnh tôi cũng nói lần đầu tiên bà ấy chứng kiến một việc như vậy".

Hình ảnh những người dân Việt Nam lội trong bùn tìm kiếm từng mảnh xương của người phi công đã từng ném bom xuống mảnh đất của họ trong những giọt nước mắt những người con của viên phi công kia đã như một khái quát hành trình để có được mối quan hệ Việt Mỹ hôm nay, đó là vượt qua hận thù tính bằng xương máu.

Lời “tiên tri” của ngài Pete Peterson, vị Đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam ngay sau khi bình thường hoá quan hệ rằng “không có điều gì là không thể” đã và đang trở thành hiện thực.

Bùi Hoàng Tám