(VnMedia) - Trung Quốc hôm qua (29/10) đã đón nhận tin sốc khi một tòa án trọng tài ở Hà Lan tuyên bố họ có thẩm quyền thụ lý vụ án do Philippines đệ trình lên liên quan đến những đòi hỏi chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông.
 |
| Trung Quốc vừa hứng chịu thất bại đầu tiên trong cuộc chiến pháp lý với Philippines. |
Trong một diễn biến được cho là thất bại pháp lý đầu tiên đối với Trung Quốc, tòa án tại The Hague đã thẳng thừng bác bỏ lập trường của Bắc Kinh về việc những cuộc tranh chấp của họ là về chủ quyền lãnh thổ nên không thuộc thẩm quyền phân xử của tòa án. Như vậy, tòa án trọng tài The Hague sẽ tiến hành các phiên tòa nhằm quyết định về giá trị của những lập luận mà Philippines đưa ra trong cuộc tranh chấp ở Biển Đông với Trung Quốc.
Bắc Kinh đã tẩy chay tiến trình pháp lý nói trên và bác bỏ thẩm quyền của tòa án trọng tài The Hague trong vụ việc này. Bắc Kinh khăng khăng đòi chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông, phớt lờ tuyên bố chủ quyền của các nước khác trong khu vực gồm Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei và Vùng lãnh thổ Đài Loan.
Tuy nhiên, tòa án tại The Hague hôm qua chính thức đưa ra quyết định, họ có đủ thẩm quyền để phân xử 7 trong số những đệ trình mà Manila đưa lên tòa án quốc tế theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Tòa án trọng tài the Hague cũng tuyên bố, việc Trung Quốc không tham gia vào tiến trình pháp lý “sẽ chẳng làm mất đi thẩm quyền và giá trị của phiên tòa”.
Quyết định của tòa án The Hague được xem là đòn chí tử, là thất bại đầu tiên trong cuộc chiến tranh giành lãnh thổ, lãnh hải ở Biển Đông của Trung Quốc. Bắc Kinh đã vô cùng tức giận khi bị Manila thách thức tại tòa án quốc tế. Tuy nhiên, dù đã nỗ lực bằng mọi cách, từ ve vuốt đến đe dọa, Trung Quốc không thể làm thay đổi được quyết định của Philippines.
Manila chính thức “ra đòn" pháp lý với Trung Quốc ở Biển Đông sau khi hai nước xảy ra một cuộc tranh chấp nóng bỏng ở bãi cạn Scarborough. Bãi cạn Scarborough nằm cách đảo chính Luzon của Philippines chỉ khoảng 230km. Trong khi đó, khu vực đất liền gần nhất của Trung Quốc là tỉnh Hải Nam cũng cách bãi cạn Scarborough đến 1.200km. Bãi cạn này là nơi chứng kiến cuộc đối đầu vô cùng căng thẳng giữa Philippines và Trung Quốc được châm ngòi từ một vụ va chạm giữa tàu chiến lớn nhất của Philippines với hai tàu hải giám Trung Quốc hồi tháng 4 năm 2012.
Sau vụ va chạm trên, Trung Quốc trên thực tế đã chiếm quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough vốn là ngư trường đánh cá truyền thống của Philippines.
Trước diễn biến trên, vào tháng 1 năm 2013, Manila đã quyết định đưa vụ tranh chấp với Trung Quốc ở Biển Đông ra tòa án quốc tế với lý do họ đã “dùng mọi biện pháp hòa bình” có thể để giải quyết tranh chấp với Bắc Kinh nhưng không có tác dụng.
Bắc Kinh luôn chủ trương giải quyết các cuộc tranh chấp lãnh thổ, lãnh hải ở Biển Đông trong khuôn khổ song phương, với từng nước một để dễ bề gây sức ép với các nước nhỏ hơn. Hành động quốc tế hóa cuộc tranh chấp ở Biển Đông của phía Manila đương nhiên không được Trung Quốc chấp nhận.
Mỹ hoan nghênh, Trung Quốc nổi đóa
Mỹ đã nhanh chóng lên tiếng hoan nghênh quyết định của tòa án trọng tài ở Hà Lan. “Chúng tôi tất nhiên hoan nghênh quyết định của bồi thẩm đoàn. Quyết định đó cho thấy sự liên quan của luật pháp quốc tế đến những cuộc tranh chấp lãnh thổ, lãnh hải ở Biển Đông”, một quan chức giấu tên của Mỹ cho biết.
Mỹ - một đồng minh theo hiệp ước của Philippines, luôn khuyên khích Manila theo đuổi con đường pháp lý để thách thức những đòi hỏi chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông.
Vị quan chức giấu tên của Mỹ cho rằng, quyết định của tòa án The Hague “chứng tỏ những đòi hỏi về chủ quyền không phải là vấn đề không thể đưa ra tranh cãi và rằng phân xử các vấn đề trên cơ sở luật pháp quốc tế và thông lệ quốc tế là một cách hiệu quả để kiểm soát và tránh xảy ra xung đột gây ra tranh chấp lãnh thổ khi những cuộc tranh chấp đó không giải quyết được".
Trong khi đó, phát biểu tại một cuộc họp báo định kỳ, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ John Kirby cho rằng, theo UNCLOS, quyết định của tòa án sẽ có tính ràng buộc về pháp lý đối với cả Philippines và Trung Quốc.
Ông John McCain – Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, cũng đã lên tiếng hoan nghênh quyết định của tòa án The Hague, nói rằng quyết định đó là “một bước tiến quan trọng trong việc duy trì luật pháp quốc tế trước những nỗ lực của Trung Quốc nhằm đòi hỏi chủ quyền rất lớn, và theo quan điểm của tôi là rất đáng hoài nghi, đối với Biển Đông”.
Ông McCain cho rằng, Washington nên tiếp tục ủng hộ các nước đối tác và đồng minh như Philippines trong cuộc đối đầu với Trung Quốc về vấn đề Biển Đông thông qua việc thực hiện các cuộc tuần tra thể hiện sự tự do hàng hải ở khu vực – một hành động vừa khiến Bắc Kinh nổi xung.
Ông Bonnie Glaser – một chuyên gia về Biển Đông ở Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược ở thủ đô Washington, đã nhận định, quyết định mới nhất của tòa án The Hague là “một cú giáng mạnh nhằm vào Trung Quốc”.
Về phía Trung Quốc, nước này không tránh khỏi cảm giác tức giận sục sôi trước quyết định của tòa án trọng tài.
Bắc Kinh hôm nay (30/10) tuyên bố, họ sẽ không đếm xỉa đến bất kỳ quyết định nào mà tòa án trọng tài The Hague đưa ra trong vụ việc liên quan đến tranh chấp Biển Đông.
Lâu nay Trung Quốc vẫn kiên quyết từ chối không tham gia vào tiến trình pháp lý và khăng khăng cho rằng các vụ tranh chấp ở Biển Đông là vấn đề liên quan đến chủ quyền nên tóa án trọng tài quốc tế không có quyền phân xử. "Chúng tôi sẽ không tham gia và sẽ không chấp nhận sự phân xử của tòa”, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Liu Zhenmin đã nói như vậy với cánh phóng viên ở thủ đô Bắc Kinh. Ông này còn nhấn mạnh thêm rằng, “phán quyết hay kết quả của tòa án trọng tài quốc tế sẽ không làm thay đổi lập trường của Trung Quốc. Nó sẽ không làm ảnh hưởng đến các quyền chủ quyền và các quyền khác của Trung Quốc ở Biển Đông”.
Với tư cách là một thành viên có quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, lập trường trên đặt Bắc Kinh vào tình thế khó xử về mặt ngoại giao nếu tòa án ra phán quyết rằng nước này vi phạm một trong những đạo luật của chính Liên Hợp Quốc.
Kiệt Linh (tổng hợp)