Bắt đầu hoàn toàn từ “tay trắng” khi dòng tranh dân gian Kim Hoàng đã
thất truyền quá nửa thế kỷ, từ năm 1947, nên ngay cả chính người làng
Kim Hoàng cũng không còn nhiều người biết tới. Hoàn toàn không còn một
bản khắc gỗ nào còn tồn tại, các hình ảnh về tranh Kim Hoàng còn lại
cũng vô cùng ít ỏi và chỉ còn 2 bản tranh gà, lợn trong bảo tàng mỹ
thuật.
Hiện tại, đã có 20 mẫu tranh Kim Hoàng được khôi phục. Chất liệu sử
dụng để in tranh vốn là giấy dó truyền thống. Tuy nhiên, việc tìm màu,
cách in, tô màu đúng cho tranh Kim Hoàng cũng đã tốn thời gian, công sức
nghiên cứu kỹ lưỡng.
In màu cho giấy
Phơi giấy cho khô
Dựa trên một cuốn sách nghiên cứu của Pháp, việc tạo màu chuẩn cho
giấy cũng đã tốn của nhóm nghiên cứu khoảng 2 tháng, qua rất nhiều những
lần thử nghiệm. Những màu sắc tranh Kim Hoàng được xác định gồm 4 màu
đỏ hiên, đỏ điều, đỏ sen, vàng yến. Bốn màu sắc này cũng rất tươi tắn,
đặc biệt phù hợp với dòng tranh Tết.
Chỉ nguyên in tranh từ bản khắc gỗ cũng tiêu tốn khoảng một, hai
tháng. Từng công đoạn đều tốn rất nhiều công sức và cả tài chính.
Những bức tranh đều được tô thủ công
Tranh lợn Kim Hoàng
Điểm độc đáo và dễ phân biệt của tranh Kim Hoàng so với những dòng
tranh dân gian khác là những câu thơ chữ Hán được viết theo lối chữ
thảo nằm ở góc trái bức tranh.
Nhờ công sức của các họa sĩ, nghệ sĩ và nhiều người dân cùng chung tay
góp sức, góp tiền, mùa Tết năm nay, dòng tranh Kim Hoàng đã vơi bớt
chạnh lòng phần nào khi được nhiều người biết đến, chọn mua. Thậm chí,
có những bức, đặc biệt là “Thần kê” hợp với năm Đinh dậu, luôn trong
tình trạng “in không kịp bán”.
Chỉ khấm khá nhờ Tết thôi là chưa đủ. Nhưng điều này cũng phần nào
giúp cho dòng tranh dân gian Kim Hoàng nói riêng và những dòng tranh
khác như Hàng Trống, Làng Sình, Đông Hồ… có thêm nhiều cơ hội, động lực
để phát triển.
Trong năm Đinh Dậu 2017, nhóm nghiên cứu cũng mong muốn khôi phục hầu
hết các mẫu tranh Kim Hoàng với khoảng trên 100 mẫu. Đồng thời, sáng tác
thêm nhiều mẫu tranh mới theo nội dung truyện Kiều. Viết sách về dòng
tranh dân gian quý giá này.
Chị Thu Hòa bên các cụ già của làng Kim Hoàng
Chị Thu Hòa - Giám đốc bảo tàng Gốm sứ, cũng là người đi đầu trong dự
án khôi phục dòng tranh Kim Hoàng - kỳ vọng dòng tranh Kim Hoàng sẽ được
biết đến nhiều hơn nữa và có thể hồi sinh một cách mạnh mẽ.
