Nói đến Tết Nguyên tiêu, trong tiềm thức của người dân ta, đó là một cái tết to sau Tết Nguyên đán. Nó không được chuẩn bị rầm rộ như Tết Nguyên đán, nhưng cả nước, từ Bắc chí Nam, gia đình nào cũng có cái Tết này với một tâm niệm cung kính, thiêng liêng.

 Tôi nhớ hồi còn bé, thấy mẹ mua hương hoa, tiền vàng, gà sống giò mào cờ và nhiều thức nữa, tôi hỏi "Lại Tết hả mẹ?". Mẹ trả lời, đây là chuẩn bị cúng rằm. Tết Nguyên đán để mừng vui, Tết Nguyên tiêu để cầu mong, ước nguyện mọi điều tốt lành, trong nhà mọi người khỏe mạnh, làm ăn may mắn, ngoài đất nước thì mưa thuận gió hòa, trăm phúc đều nên. Tết Nguyên tiêu để khẳng định niềm tin, ước nguyện của mỗi người dân, mỗi gia đình Việt Nam. Nó không phải là những gì mơ hồ, vô tưởng mà thể hiện ngay ở mỗi việc làm thiết thực hằng ngày. Nó làm nên một nét văn hóa tâm linh của dân tộc bao đời nay. Về bài thơ Nguyên tiêu của Bác, sau cuộc họp bàn về quân sự trở về, Bác rất phấn khởi, vui vẻ trong lòng. Đêm đã khuya, bốn bề yên ắng, trăng lại sáng rất đẹp. Cảnh ấy, tình ấy, Bác đã cảm xúc viết nên bài thơ. Không phải ngẫu nhiên Bác lấy tên một cái Tết dân tộc làm nhan đề cho bài thơ của mình, mà chí ít, khi thấy cảnh xuân man mác, trăng soi tỏ đất trời, Bác đã nhớ đến Tết Nguyên tiêu, cái Tết mà dân ta có thói quen gọi là Rằm tháng giêng. Nhan đề "Nguyên tiêu", nhà thơ Xuân Thủy dịch là "Rằm tháng giêng" rất sát: "Rằm xuân lồng lộng trăng soi/ Sông xuân nước lẫn mầu trời thêm xuân/ Giữa dòng bàn bạc việc quân/ Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền".  Nhan đề bao giờ cũng có liên quan chặt chẽ đến nội dung tác phẩm. Mối liên quan này có khi trực tiếp, ý tứ của tác phẩm nằm ngay trong mỗi con chữ. Có khi ý tại mà ngôn ngoại, bạn đọc có thể cảm nhận được một điều gì đó nhưng rất khó định hình, gọi tên, càng ngẫm nghĩ, càng thấy hay… Bài Nguyên tiêu vừa như tả thực, đọc lên thấy ý tứ rõ ràng, lớp lang xa gần cụ thể, lại có cái gì bảng lảng, rất thơ, rất thiền và đậm chất nhân văn.  Tôi cứ đi tìm mãi điều ấy. Xuất xứ thì đã rõ, nhưng chả lẽ, một tác giả như Hồ Chí Minh làm thơ chỉ để làm thơ thôi ư? Ngay cả khi Bác viết trong "Nhật ký trong tù" rằng "Ngâm thơ ta vốn không ham" thì những bài thơ ấy vẫn bắt nguồn từ một tâm hồn thi sỹ lớn, một trí tuệ uyên thâm nên bao giờ thơ của Người cũng tươi rói giá trị nội dung tư tưởng và nghệ thuật. Bác cũng đã đi lễ Đền Hùng, Chùa Hương, đền Quán Thánh… như một người Việt Nam bình thường. Vậy thì bài thơ Nguyên tiêu được viết ra trước hết phải bắt nguồn từ trái tim công dân đậm tình dân tộc, vào một bối cảnh đặc biệt là Tết Nguyên tiêu trong lành thiêng liêng, trong một không gian hoành tráng đẹp đến mê hồn và tràn đầy xuân sắc. . Đọc hết rồi mà vẫn mênh mang, gợi nhớ, đậm đà khí sắc đêm xuân trong sáng, yên bình, đẹp như một bức tranh thủy mặc. Đặc biệt, hai câu cuối thấy cảnh lồng trong việc, thấy thiên nhiên thơ mộng này cũng như hòa vào việc, tham gia thúc đẩy công việc, tạo ra cho việc cũng đầy chất thơ. Cái kỳ lạ là "việc" mà tác giả đem ra bàn ở đây đâu phải việc thường, mà là việc quân, là đường lối trường kỳ kháng chiến thế nào để bảo vệ được đất nước trước cuộc chiến tranh xâm lược nước ta lần thứ 2 của thực dân Pháp. Phải chăng đôi cánh để bài thơ bay đến mọi tâm hồn, bay mãi cùng thời gian chính là sự lãng mạn cách mạng, lạc quan tuyệt vời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thể hiện rất rõ trong cấu tứ, trong hoàn cảnh, xuất xứ củabài thơ. 

Năm Mậu Tý 1948, bắt đầu bằng cuộc họp của Trung ương bàn về quân sự, ngay đêm hôm đó, bài Nguyên tiêu ra đời là điềm báo trước vận nước trong năm có nhiều phúc lộc. Năm 2008 này, cũng là năm Mậu Tý, đường lối quốc kế dân sinh đã được Trung ương đề ra, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân dốc sức đoàn kết cùng làm, dù có khó khăn, thách thức nhưng vận nước đang lên, thế và lực của chúng ta đang mạnh, đất nước sẽ có những thành công mới, sẽ dấn bước đi lên cùng bạn bè năm châu. Ai cũng tin như thế!