|
Ngày 12 tháng 4 âm lịch là ngày giỗ Tổ của họ Đỗ gốc Bình Sơn ở Tổ đường họ Đỗ (Đỗ Khâm sai từ đường) thôn Phú Lộc, xã Bình Trung, nay là Tổ Dân phố I, thị trấn Châu Ổ. Đây cũng là nơi khởi nguồn tộc Đỗ ở xã Hòa Khương, huyện Hòa Vang của danh nhân Đỗ Thúc Tịnh. Mộ Ông ở đây đã được nhà nước công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia. Ông Đỗ Minh Liên - Trưởng BLL Quảng Ngãi mới điện ra cho biết, cuộc họp mặt của bà con họ Đỗ khu vực Quảng Ngãi năm nay tổ chức ngày 16/5/2008, trùng với ngày giỗ Tổ. Nhà văn Đậu Nữ Vệ- phái viên của BLL họ Đỗ Việt Nam đã về dự. BLL đã trao tặng các chi tộc Đỗ ở đây 20 biểu trưng họ Đỗ Việt Nam và tặng 25 vị là thành viên BLL họ Đỗ ở Quảng Ngãi tặng phẩm kỷ niệm của BLL họ Đỗ Việt Nam, vì có nhiều đóng góp cho dòng tộc trong nhiều năm qua.
Từ khi cụ Tổ khai cơ ở Bình Sơn, tính đến nay đã 400 trăm năm. Con cháu ngày càng đông, phát triển có đến 10 thế hệ (đời). Không chỉ cư trú, sinh sống làm ăn ở đất Tổ (Bình Sơn, Quảng Ngãi). Còn lưu cư sanh sống, làm ăn lập nghiệp ở các tỉnh khác như Quảng Nam - Đà Nẵng, Khánh Hoà, Bình Thuận, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh v.v... Ngay ở tại ngoài huyện gốc Bình Sơn, đã có một số hộ lưu cư tại các huyện khác trong Tỉnh như: Mộ Đức - Đức Phổ v.v... Còn ở Bình Sơn cư dân Tộc Đỗ không chỉ cư trú tập trung ở Tổ Đường (nhà thờ gốc của toàn tộc) ở xã Bình Trung, nay là Thị trán Châu ổ mà còn phân tán ở các xã trong huyện - Từ Thỉ Tổ (đời 1) đến đời 7 có rất nhiều vị (nhiều hộ) đi lưu cư nơi khác nhất là đi về phía Nam không còn liên lạc được với Tổ Đường, hậu duệ con cháu chắc là đông đúc, nhưng không ráp nối được.
BLL họ Đỗ Việt Nam nhiệt liệt chúc mừng cuộc họp mặt tình nghĩa của bà con họ Đỗ ở Quảng Ngãi.
|
| GIỚI THIỆU LỜI NÓI ĐẦU CỦA MỘT QUYỂN GIA PHẢ
NGUYỄN ĐÌNH THẢNG
 Ngày 12 tháng 4 năm Đinh Hợi (28-5-2007) là ngày giỗ Tổ của Tổ đường họ Đỗ (Đỗ Khâm sai từ đường) ở thôn Phú Lộc, xã Bình Trung, nay là Tổ Dân phố I, thị trấn Châu Ổ, mà tôi là một trong những người may mắn được mời đến bái kỵ.
Ngoài sự may mắn ấy, đối với tôi còn là một sự may mắn khác nữa, vì từ lâu tôi có tham gia sưu tầm lịch sử địa phương trên thành phố Đà Nẵng. Tôi có trong tay quyển "Hòa Vang huyện chí", mà có lần tôi đã giới thiệu "Hòa Vang huyện chí, một quyển Địa chí có giá trị về nhiều mặt" trong quyển "Thông báo Hán Nôm Học" năm 2003 của Viện Nghiên cứu Hán Nôm và bài "Đỗ Thúc Tịnh, một mẫu người yêu nước thương dân" trên tờ "Khoa học và phát triển" của thành phố Đà Nẵng. Trong cả hai bài ấy, tôi đều dựa vào tư liệu của quyển "Hòa Vang huyện chí".
Trong đó hành trạng của Tiến sĩ Đỗ Thúc Tịnh được ghi khá rõ. Ông là người làng La Châu, tổng Phước Tường Thượng, đỗ cử nhân khoa Bính Ngọ (1846), năm Thiệu Trị thứ 6 và đỗ Tiến sĩ khoa Mậu Thân (1848), năm đầu niên hiệu Tự Đức... Dựa theo huyện chí, tôi chỉ biết quê quán của ông đến vậy!
Gần đây, tôi được Viện Bảo tàng Đà Nẵng, trao cho quyển "Đỗ tộc thế hệ gia phả phó ý toàn thư" viết bằng chữ Hán. Lần theo từng trang của quyển gia phả, tôi mới thấy rõ họ Đỗ ở huyện Hòa Vang chính là con cháu của Tổ đường họ Đỗ (Đỗ Khâm sai từ đường) ở làng Phú Lộc, huyện Bình Sơn. Họ mới nhập cư vào huyện Hòa Vang từ đời thứ 8, đời ông Đỗ Như Tùng, bố ông Đỗ Thúc Tịnh.
Nhân đây, tôi xin giới thiệu Lời nói đầu của bản "Đỗ tộc thế hệ gia phả phó ý toàn thư" bằng chữ Hán mà tôi đang có:
Ngày mồng một, tháng hai, năm Duy Tân thứ 5
Tôi, Đỗ Thúc Khiết, tên tự là Bạch Trai là con trai thứ của Phụng Thành Đại phu Đỗ Thúc Điển, nguyên giữ chức Tri phủ phủ Ninh Hòa và là cháu nội của Tuần phủ Đỗ Thúc Tịnh, xin soạn quyển phó ý này.
Nguyên trước bản phó ý của họ đã dựa theo bản gốc ở huyện Bình Sơn làm một lần rồi. Sau khi ông nội và bố tôi mất, mọi thứ trong nhà đều bị thất lạc. Nay tôi dựa theo lời "diện huấn" của người bác họ là ngài Đỗ Thúc Tố, tên tự là Cư Thiện, kính cẩn lập ra bản đồ ký cùng các khoản bút tích của tiền nhân, nghiên cứu lập ra quyển phó ý này.
Họ ta nguyên thủy bắt nguồn từ ngài Thủy tổ Đỗ Nhơn Bồi, dùng mũ áo nhà nho, từ Bắc Kỳ vào định cư ở thôn Đông Tây Yên, thuộc tổng Bình Hà, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi (nay là thôn Đông Yên, xã Bình Dương). Phía đông nam thôn này có dòng sông lớn (sông Trà Bồng), bắt nguồn từ dãy Trường Sơn chảy về hướng đông bắc đổ ra biển. Cách dòng sông về phía nam có hòn núi Hỏa Tinh (núi Bà Dầu) làm tiền án. Ngài cất nhà ở đó, làm nghề dạy học. Con cháu đời sau đều dùng sách vở làm nghề nối nghiệp. Đến đời vị tổ thứ năm là ngài Bỉnh Trực hầu (Khâm sai Đỗ Hữu Hiệu) thi đỗ khoa "Bát Long Ngũ Hổ" của Tiên triều vào năm Canh Thân (1740). Ngài đỗ khoa này không chỉ là người khoa bảng đầu tiên của họ ta, mà còn là người khởi nguồn văn mạch cho cả huyện Bình Sơn vậy.
Thiết nghĩ, vạn vật đều bắt nguồn từ tự nhiên, con người sinh ra đều bắt nguồn từ một vị tổ. Hình hài con cháu được nảy sinh trong vũ trụ, không có ai là người không có tổ tiên. Những chàng trai có tai mắt trên đời, đâu có thể mịt mờ mà cho rằng mình là người không có nguồn gốc!
Vì thế, nghe theo lời "diện huấn" của bác họ tôi, tôi làm ra quyển thế phả này, để ghi rõ sự tích trước sau, tốt xấu như thế nào, đều tuân theo bản gốc, nhất nhất đều được ghi chép rõ ràng, không dám mảy may sai lệch, hòng muôn đời con cháu về sau, ngõ hầu hiểu rõ công đức của tổ tông vậy!
Nghìn thu cây có cội, nước có nguồn, con người nhờ có gia phả mà dễ tìm ra tông tích. Bản thế phả này muôn một là điều bổ khuyết vậy!
Ngày 12 tháng 4 năm Đinh Hợi (28-5-2007).
Dịch nghĩa theo bản gốc chữ Hán.
Hanh Phủ, Nguyễn Đình Thảng
Theo Tạp Chí Cẩm Thành
MỘ DANH NHÂN ĐỖ THÚC TỊNH- DI TÍCH LỊCH SỬ QUỐC GIA
|
