Nghệ nhân Đỗ Đình Yên là tác giả của 6 tác phẩm nghệ thuật được bán đấu giá giúp đỡ trẻ em mồ côi tỉnh Kharkov. Tuần tin Quê hương xin gửi tới bạn đọc cuộc trò chuyện này:

Khi dùng từ "nghệ nhân" thì tôi thường liên tưởng tới hình ảnh một cụ già tóc búi đuôi gà, râu dài và mượt hoặc ít ra cũng là một người đàn ông luống tuổi. Thế nhưng, người nghệ nhân trò chuyện với chúng tôi hôm nay mới "vẻn vẹn" 31 tuổi đời, nhưng anh đã có tới trên 20 năm trong nghề chạm trổ, điêu khắc sản phẩm từ gỗ và đá. Anh chính là tác giả của 5 bức tranh gỗ nổi và tượng đài Taras Shevchenko được công ty Vinamex đem bán đấu giá tại công viên nước Jungle hôm 1-6 vừa qua để lấy tiền giúp đỡ trẻ em mồ côi Kharkov. Anh cũng là nhà điêu khắc 7 trong số 65 pho tượng và một số hoành phi, câu đối ở chùa Trúc Lâm Kharkov. Đó là anh Đỗ Đình Yên đến từ làng nghề Ngọc Than, huyện Quốc Oai, tỉnh Hà Tây.
Anh Yên sang Kharkov hồi tháng 10 năm ngoái trong thành phần đoàn nghệ nhân được Tập đoàn Technocom mời sang để an vị tượng, lắp đặt hoành phi, câu đối và chạm trổ một số hoa văn. Sau khi chùa Trúc Lâm khánh thành, anh được công ty Vinamex mời ký hợp đồng ở lại Kharkov làm việc. Người đàn ông có gương mặt và đôi mắt sáng luôn nở nụ cười tươi tắn tâm sự với chúng tôi: "Mặc dù khi đi Ucraina, vợ mới sinh con trai được 4 tháng nhưng tôi vẫn quyết định ở lại vì công ty tạo điều kiện làm việc thoải mái. Chúng tôi được lo ăn ở, giấy tờ miễn phí, còn lương bổng lĩnh đều hàng tháng gửi về giúp gia đình. Vả lại mình vẫn còn trẻ nên cũng muốn học hỏi thêm, nhất là đang ở nước bạn, có điều kiện hiểu biết thêm văn hóa và cuộc sống văn minh Châu Âu".

Anh Yên kể, Ngọc Than quê anh vốn là làng trồng lúa đồng thời làm thêm nghề mộc. Tuy nhiên, mỗi lao động chỉ được chia chưa đầy một sào ruộng thì không thể đủ ăn nên nghề mộc ngày càng phát triển. Đến nay đã có tới 70-80% số hộ làm nghề mộc, họ nhận làm đồ thờ và hàng thủ công mỹ nghệ. Gia đình anh đã ba đời theo nghề này. Anh được bố dạy "đục đẽo" từ khi mới 9-10 tuổi, bắt đầu từ những việc dễ nhất như bào nhẵn, đánh bóng, chạm trổ hoa lá cành. Khi đã dần quen công việc thì sáng đi học, chiều về phụ giúp gia đình. Đến năm 17 tuổi, học xong phổ thông thì anh được "cử" sang nhà bác ruột để học hỏi thêm và làm công ăn lương. Đến năm 21 tuổi, đọc báo thấy một công ty Xinh-ga-po tổ thức thi tay nghề để tuyển thợ vào làm ở TP HCM sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu, anh Yên đã mạnh dạn đăng ký dự thi và anh đã được tiếp nhận. Ba năm làm việc ở đó, được tiếp xúc với nhiều anh tài đến từ các làng nghề nổi tiếng khác trong nước, anh đã học hỏi thêm nhiều, đặc biệt là việc vẽ phác họa các bản thảo. Sau đó anh còn được một công ty của Nhật mời sang cộng tác với mức lương hấp dẫn.
Bốn năm bôn ba xa nhà, anh Yên quyết định khăn gói trở về Hà Tây để đóng góp công sức xây dựng quê hương và... lập gia đình. Bây giờ hai vợ chồng anh đã có nhà riêng và lập tổ gia công sản xuất, quản lý gần chục lao động. Vợ anh cũng là người thợ có tay nghề cao, khi anh vắng nhà vẫn quán xuyến chu đáo mọi công việc như trước. Gia đình anh thường nhận gia công cho khách hàng từ Hà Nội (cách gần 20 km). Ngoài ra cũng có một số ông chủ chuyên đứng thầu, nhận đơn đặt hàng của các công ty rồi giao lại cho các tổ, các thợ lành nghề như gia đình anh. Anh Yên cho biết, cách đây 2 năm anh được một chủ thầu uy tín (anh Hùng) phân "cô-ta" làm một số pho tượng và hoành phi, câu đối cho một ngôi chùa Việt Nam ở Ucraina thì anh rất phấn khích vì chủ thầu hứa sẽ cho đi nước ngoài. Vốn luôn lấy chữ tín làm đầu, nhưng trong trường hợp này anh dặn những người thợ của mình càng phải làm cẩn thận hơn vì những pho tượng ấy sẽ được những người Việt xa xứ và người phương Tây chiêm ngưỡng.
Trong những năm làm thợ của mình, một trong những kỷ niệm ấn tượng nhất của anh Yên là thực hiện đơn đặt hàng của một "đại gia" Hà Nội. Đó là làm một bức tranh gỗ chạm trổ hình ảnh từ một bức tranh Tàu cổ, với kích thước dài 1,8 mét, rộng gần 1 mét, anh phải mất gần nửa năm mới hoàn thành, tuy lâu nhưng kết quả mỹ mãn, khách hàng rất hài lòng.
Về việc thực hiện 6 tác phẩm lần này, anh Yên cho biết đó là công việc phù hợp với khả năng và anh cũng rất hứng thú vì đây là lần đầu tiên anh chạm trổ, tạo hình những công trình văn hóa Châu Âu. Khó khăn nhất đối với anh là làm khuôn mặt Taras Shevchenko vì từ trước tới nay anh chỉ làm tượng Phật hoặc hình người Châu Á chứ chưa làm tượng người "Tây" bao giờ. Mặt khác, để làm tượng người phải có các bức ảnh rõ rét từ nhiều góc độ nhưng anh chỉ có ảnh chụp tượng đài ở trung tâm và được dẫn đến đó quan sát một lần. Thế nhưng, bằng tài nghệ của mình, anh Yên đã thể hiện mô hình tượng đài Taras Shevchenko khá thành công nên tại cuộc đấu giá đây là tác phẩm được bán với giá 6000 griv, cao thứ nhì sau bức tranh gỗ "Mudrosch".
Về những công việc hiện tại và trong tương lai, anh Yên cho biết hiện công ty giao cho anh trách nhiệm tu bổ và chỉnh sửa lại một số pho tượng và hoành phi, câu đối bên chùa Trúc Lâm vì bao giờ cũng vậy, khi để ngoài trời thì những pho tượng, hoành phi, câu đối làm từ gỗ hấp thụ hơi nước và khi đặt trong chùa khô ráo thì dễ gây nứt nẻ. Nhất là bên này khí hậu khô hanh, chênh lệch nhiệt độ giữa mùa hè và mùa đông rất lớn. Trong tương lai anh mơ ước sẽ được đi thăm quan đây đó trên đất nước Ucraina để có thể sáng tác những tác phẩm mới đẹp hơn.
***
Phát biểu cảm tưởng về Kharkov, anh Yên tâm sự, anh rất bất ngờ vì nơi đây có một cộng đồng người Việt đoàn kết, làm ăn phát đạt và vẫn duy trì, phát triển văn hóa dân tộc, thể hiện qua việc xây dựng chùa, tượng đài Thánh Gióng và những thương hiệu Việt Nam. Anh cảm thấy tự hào vì được góp một phần nhỏ bé vào việc quảng bá văn hóa Việt Nam tới bạn bè Ucraina và quốc tế.

Theo TTQH